(HAGB) HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI NEDİR?
Sanığa verilen ceza, 2 yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise, gerekli olan koşulların varlığı halinde verilerek hükmün açıklanmasının 5 yıl süreyle geriye bırakılmasıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması halinde sanık 5 yıl süreyle denetime tabi tutulur. 18 yaşından küçük çocuklar için denetim süresi 3 yıldır.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASINA KARAR VERİLMESİNİN KOŞULLARI NELERDİR?
- Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalı,
- Mahkemece, sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılmalı,
- Mağdurun ve kamunun uğradığı zarar tamamen giderilmiş olmalı,
- Sanık hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararını kabul etmiş olmalı.
TAKSİRLE İŞLENEN SUÇLAR HAGB’NİN VERİLMESİNE ENGEL MİDİR?
Engel değildir. Taksirle işlenen suçlar bakımından sanık hakkında önceden kesinleşmiş mahkumiyet kararı olsa bile hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir.
HAGB ŞARTLARI GERÇEKLEŞMEDEN HAKİM HAGB’NA KARAR VEREBİLİR Mİ?
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun HAGB kararı için aradığı tüm şartlar vücut bulmadan, hakim, HAGB kararı verme yetkisine sahip değildir.
HAGB KARARI SONRASINDA NE OLUR?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur. 18 yaşından küçük çocuklar için denetim süresi 3 yıldır.
Sanık; 5 yıllık denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemez ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklerine uyarsa, hiç suç işlememiş gibi olur, dava ve verilmiş ceza düşer.
HAGB KARARINDA DENETİMLİ SERBESTLİK TEDBİRLERİ NELERDİR?
HAGB süresi içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak;
a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine,
b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,
c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine, karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir.
HAGB KARARINA UYMAYAN SANIĞIN DURUMU NE OLUR?
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranması halinde, mahkeme hükmü açıklar. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinin 11. fıkrasında sanığın bu süre içerisinde denetimli serbestlik hükümlerine aykırı davranması, yükümlülükleri yerine getirememesi halinde cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesi yönünde yeniden mahkumiyet hükmü kurulabilir denilmiştir.
HAGB KARARINA İTİRAZ EDİLEBİLİNİR Mİ?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 268. maddesinde itiraz yoluna başvuru usulü düzenlenmiştir. Kararın öğrenilmesinden itibaren 7 gün içerisinde kararı veren mercie bir dilekçe verilerek veya zabıt katibine beyanda bulunularak tutanağa geçirilmesi koşuluyla itirazını gerçekleştirebilir. Sanık karar verilir iken duruşmada değil ise kendisine kararın tebliğ edilmesinden itibaren 7 gün içerisinde itiraz hakkını kullanabilecektir.
İtiraz mercii kararın hukuka uygun olup olmadığını inceleyecektir. Dosyada yalnızca HAGB kararına ilişkin inceleme dosya üzerinden gerçekleştirecektir.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASINDA ZARARIN GİDERİLMESİ NEDİR?
Zararın aynen iade edilmesi veya suçtan daha öncesi hale getirilmesi, zararın tamamen giderilmesidir. Mağdur zararının giderilmesini talep etmediği veya kısmen iade veya tazmini kabul ettiği durumlarda mağdurun zararının giderilmesi şartının gerçekleştiği kabul edilmektedir.
Burada anlaşılması gereken maddi zararlardır. Manevi zararlar kapsam dışıdır.
MAĞDURUN UĞRADIĞI ZARARIN KISMEN GİDERİLMESİ HALİNDE HAGB KARAR VERİLEBİLİNİR Mİ?
Mağdurun uğradığı zarar tamamen değil, kısmen giderildiği takdirde HAGB kararı verilebilmesi için mağdurun HAGB kararı verilmesine rıza göstermesi gerekir. Mağdur veya müştekinin, zarar kısmen karşılandığında onayı yoksa sanık hakkında HAGB hükümleri uygulanamaz.
SANIK HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASINI KABUL ETMEZ İSE; HAGB’NA KARAR VERİLEBİLİR Mİ?
HAGB kararı verilmeden önce sanığa rızası olup olmadığına dair soru sorulmaktadır. Rızası olmadığı halde HAGB kararı verilmeyecektir.
HAGB’yi kabul etmeyen sanık, beyanından dönerek hüküm kuruluncaya kadar HAGB’yi isteyebilir.
HAGB KARARININ KESİNLEŞMESİ VE SONUCU NEDİR?
Kararın kesinleşmesi hükmün tefhiminden (okunmasından) itibaren 7 gün içerisinde, sanık duruşmada değil ise kararın tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde karara itiraz edilmez ise karar kesinleşmiş olacaktır. Bunun yanında yasal itiraz süresi içerisinde itiraz yoluna başvurulmuş, karar itiraz merci tarafından reddedilmiş ise karar kesinleşmiş olacaktır.
Sanık hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleşmesi ile birlikte 5 yıllık denetim süresine tabi olacaktır. 18 yaşından küçük çocuklar için denetim süresi 3 yıldır.
Sanık denetim süresi içerisinde bir suç işler ise ikinci işlemiş olduğu suç üzerinden yeniden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemeyecektir.
Sanık denetim süresi içerisinde yeniden kasıtlı bir suç işlemez ise denetimli serbestlik süresi sonunda düşme yönünde karar verilecektir. Düşme kararına karşılık istinafa başvuruda bulunulabilecektir.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI MEMURİYETE ENGEL Mİ?
CMK m.231/5 gereği sanık işlediği suçun hukuki sonuçlarından muaftır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, memuriyete engel bir durum değildir.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASINDA PARA CEZASI ÖDENİR Mİ?
Adli para cezasına ilişkin HAGB kararı vermesi halinde 5 yıllık denetim süresi sonunda koşullara uyulması halinde hüküm hakkında düşme yönünde karar verilecektir ve para cezası ödenmeyecektir.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI KARARI SİCİLE İŞLER Mİ?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı adli sicil kaydında görülmemektedir.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI ARŞİV KAYDINDA ÇIKAR MI?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, arşiv kaydında değil adli sicil kaydında yalnızca hakim, Cumhuriyet savcısı ve mahkeme tarafından talep edilmesi halinde çıkmaktadır.
HAGB KARARI VERİLMESİ DİSİPLİN CEZASI VERİLMESİNE ENGEL MİDİR?
Engel değildir. Hükmün açıklanmasının geriye bırakılması kararı disiplin cezası verilmesine hukuki bir dayanak da oluşturabilir. Çünkü bu karar sanığın suçu işlediğini de hüküm altına almaktadır.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI KARARI BİR BERAAT KARARI MIDIR?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması beraat kararı niteliğinde değildir.
İKİ KERE HAGB KARARI VERİLEBİLİNİR Mİ?
28.06.2014 tarihine kadar işlenen suçlarda birden fazla kere hükmün açıklanmasının geri bırakılması verilebilir. 28.06.2014 tarihten sonra işlenen suçlarda birden fazla kere HAGB kararı verilmesi mümkün değildir.
HAGB KARARINA İTİRAZ HALİNDE ALEYHE BOZMA YASAĞI NEDİR?
Yargıtay uygulaması aleyhe bozma yasağının HAGB’de de uygulanacağı yönündedir. Sadece sanık HAGB kararına itiraz etmesi halinde aleyhine karar bozulamayacaktır.
ADLİ PARA CEZASI HAGB KARARI VERİLMESİNE ENGEL MİDİR?
Önceki adli para cezası HAGB kararı verilmesine engel değildir.
Kaynaklar :
https://magdur.adalet.gov.tr/images/hukmun-aciklamasinin-geri-birakilmasi-nedir.pdf
İlk yorum yazan siz olun