İstanbul Selinde Araç Konut ve İşyeri Zararları ile Ölüm ve Yaralanmalarda Başvuru ve Tazminat Rehberi
21 Ekim 2026 güncellemesi
Olay verileri, belirtilen kaynakların açıklama tarihleriyle okunmalıdır
İstanbul’da 14–15 Ekim 2026’da etkili olan yağış ve sel, can kayıplarına, yaralanmalara, ev ve işyerlerinin su altında kalmasına, araçların sürüklenmesine neden oldu. Sular çekilirken afetten zarar görenler açısından başka bir süreç başladı: Zarar nasıl belgelenecek, kimden istenecek ve hangi süre içinde başvurulacak?
Sel nedeniyle zarar gören kişinin tek bir kuruma başvurması her zaman yeterli değildir. Sigorta şirketine hasar bildirimi, belediyeden veya başka bir kamu kurumundan tazminat talebi, AFAD yardımı, bina hasar tespitine itiraz ve savcılığa suç duyurusu farklı hukuki yollardır. Bunların koşulları ve süreleri birbirinden ayrılır. Bir başvurunun yapılması, diğer bütün hakların korunduğu anlamına gelmez.
Bu rehber, İstanbul’daki selin ulaşılabilen bilançosunu ve bölgelerin durumunu açıklarken araç sahiplerinin, ev sahipleri ile kiracıların, esnafın, yaralananların ve hayatını kaybedenlerin yakınlarının izlemesi gereken yolları ayrı ayrı ele almaktadır. Başvuru süresinin başlangıcı her dosyada belgeye, tebliğe ve öğrenme tarihine göre belirlenmelidir.
Selden Zarar Görenler Bugün Ne Yapmalı
Can güvenliği sağlandıktan sonra sigortaya hasar ihbarı yapılmalı, güvenli şekilde fotoğraf çekilmeli ve zarar listesi hazırlanmalıdır. Bütün faturaların veya itfaiye raporunun tamamlanması beklenerek sigorta bildirimi geciktirilmemelidir. Kamera kayıtları için hemen yazılı koruma talebi gönderilmelidir. İtfaiye ve AFAD kayıtları istenirken, sorumlu olduğu düşünülen kamu kurumuna tazminat başvurusu ayrıca hazırlanmalıdır. Gelen cevapların tebliğ tarihleri ve başvuruların kuruma ulaşma tarihleri kaydedilmelidir.
| Başvuru | Nereye ve ne için | Süre bakımından dikkat |
| Acil müdahale | Can tehlikesinde 112; belediye ve altyapı sorunları için 153 ve 185 | Acil ihbar, tazminat başvurusu sayılmaz |
| Olay kaydı ve rapor | Müdahale eden itfaiye birimi; mevcut AFAD kayıtları için İstanbul AFAD | Rapor beklemek sigorta veya dava süresini kendiliğinden durdurmaz |
| Sosyal yardım | Kaymakamlık, ilgili sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfı, belediye ve ilan edilen AFAD birimi | Her programın ilanı ve koşulları ayrıca izlenir |
| Sigorta tazminatı | Sigortacı; araçta ALO 193 OHİM | İhbar, başvuru ve dava süreleri farklıdır |
| İdareden tazminat | Hizmeti veya tesisi yönünden sorumluluğu araştırılan ilgili idare | İYUK 13 kapsamındaki ön başvuru açık bir zarar giderim talebi içermelidir |
| Ceza soruşturması | Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk | Suç duyurusu tazminat davası yerine geçmez |
CİMER üzerinden başvuru yapılması, bütün bu yolların aynı anda kullanıldığı anlamına gelmez. Talebin içeriği, muhatabı ve yetkili kuruma ulaşma tarihi incelenir. Özellikle idari tazminat için yalnızca “mağduriyetimin giderilmesini istiyorum” şeklindeki genel bir bildirimle yetinilmemeli; olay, zarar kalemleri ve tazminat istemi somutlaştırılmalıdır.
Sular Çekildikten Sonra Binaya Güvenli Dönüş
Su tahliye edilmiş olsa da binanın güvenli olduğu varsayılmamalıdır. İstanbul İtfaiyesi, yetkililerin dönüş uyarısı ve hasar kontrolü olmadan binalara girilmemesini; gaz, elektrik ve su tesisatlarının yeniden kullanılmadan önce yetkili kişilerce kontrol edilmesini önermektedir. Yapısal güvenlik incelemesi ile elektrik, doğal gaz ve asansör kontrolleri ayrı ele alınmalıdır. Fotoğraf çekmek veya eşya kurtarmak için tehlikeli bodruma girilmemelidir. [65]
Tahliye, kullanım yasağı, teknik kontrol ve yeniden kullanıma ilişkin yazılar dosyada saklanmalıdır. Bu belgeler, geçici barınma ve işyerinin kapalı kalma süresinin açıklanmasına da yardımcı olur. Acil güvenlik tedbirleri alınırken yapılan işlem, tarih ve zorunlu giderler kaydedilmelidir.
İstanbul’da Nereleri Sel Bastı, Kaç Kişi Hayatını Kaybetti
17 Ekim tarihli haberlerde İstanbul’da beş kişinin hayatını kaybettiği, Kocaeli’nde ise bir ölüm bulunduğu bildirildi. Dolayısıyla İstanbul ve Kocaeli için açıklanan toplam altı ölümün tamamını İstanbul’a ait göstermek doğru değildir. Aynı tarihte İstanbul’da üç kişi için arama çalışmalarının sürdüğü açıklanmıştır. Kayıp kişiler, ölüm doğrulanmadan can kaybı sayısına eklenmemelidir. [1]
15 Ekim’de kamuoyuna aktarılan valilik açıklamasında üç yaralı bilgisi yer almaktadır. Bu sayı olayın ilk günlerine aittir; kesinleşmiş nihai yaralı bilançosu olarak sunulmamalıdır. Ölüm, yaralanma ve kayıp sayıları değerlendirilirken açıklamanın tarihi ile kapsadığı il ve olay ayrılmalıdır. [2]
Maddi zararın toplamı da henüz kesinleşmiş değildir. 17 Ekim tarihli ekonomi haberinde sigorta sektörünün yaklaşık 400 milyon dolar, haberdeki karşılığıyla yaklaşık 20 milyar TL düzeyinde zarar tahmininden söz edilmektedir. Aynı haberde 1.700 ev ve işyeri ile 440 araç için sigortaya bildirim yapıldığı aktarılmıştır. Bunlar kesinleşmiş resmî toplam zarar ve şehirdeki bütün hasarlı mülklerin sayısı değildir. Sigortasız kayıplar ve sonradan bildirilecek zararlar ayrıca değerlendirilmelidir. [3]
AKOM’un 15 Ekim açıklamasında bazı ölçüm noktalarında Beykoz için 277,1, Sarıyer için 211,8 ve Eyüpsultan için 203,9 kilogram/metrekare yağış değerleri verilmiştir. Bu veriler yağışın ağırlığını gösterir; tek başına hangi kurumun kusurlu olduğunu kanıtlamaz. Kusur değerlendirmesinde yağışın süresi, havza özellikleri, altyapının kapasitesi ve önceden alınabilecek tedbirler birlikte incelenir. [4]
AKOM’un 19 Ekim açıklaması, 13–18 Ekim dönemini kapsayan daha sonraki müdahale verilerini içermektedir. Açıklamada 19.880 ihbar alındığı, bunların 19.761’ine müdahale edildiği ve Sosyal Hizmetler tarafından 1.476 talep toplandığı belirtilmiştir. Bu sayılar, birbirinden farklı ihbar ve yardım süreçlerine aittir; hasarlı bina veya tazminatı ödenmiş hane sayısı olarak kullanılamaz. [67]
Selden Etkilenen Bölgeler Nasıl Değerlendirilmeli
Haberlerde ve kurum açıklamalarında öne çıkan yerler, aynı tür risklerle karşılaşmamıştır. Dere taşkını, yamaçtan gelen yüzey suyu, yağmur suyu hattının yetersizliği, kanalizasyon geri tepmesi ve elektrik kaynaklı tehlikeler ayrı teknik incelemeler gerektirir.
| Bölge | Bildirilen durum | İncelenmesi gereken başlıca konu |
| Sarıyer, Ayazağa ve Cendere çevresi | Dere çevresinde ağır baskınlar, sürüklenen araçlar, arama ve tahliye çalışmaları | Dere kesiti, yapıların konumu, geçiş yapıları, önceki risk ve tahliye kayıtları |
| Vadi İstanbul | Otoparkın selden etkilenmesi ve geçici olarak kapatılması | Bodrumlara su giriş yolları, otopark giriş kotları, drenaj, pompa ve yedek enerji sistemleri |
| Seyrantepe, RAMS Park çevresi | Basına yansıyan, teknik raporla doğrulanmamış toprak kayması ve çatlak iddiaları | Arazi hareketinin yeri, istinat yapıları ve stadyum temeliyle ilişkisinin uzmanlarca belirlenmesi |
| Eyüpsultan, Göktürk ve Kemerburgaz | Konut, site, işyeri ve ulaşım alanlarında baskınlar | Havza akışı, site kotları, bodrumlar, drenaj ve pompa sistemleri |
| Kağıthane ve Alibeyköy çevresi | Dere ve yol çevresinde su birikmeleri, taşkın etkisi | Islah projesi, menfezler, bakım, yol ve altyapı bağlantıları |
| Beykoz | Yoğun yağış, yerel su baskınları ve yamaçlardan gelen akış | Vadi tabanı, eğim, yüzey suyu güzergâhı ve heyelan tehlikesi |
| Arnavutköy, Bolluca ve Başakşehir | Yol ve yerleşim alanlarında su baskınları | Menfez kapasitesi, yol dolguları ve yağmur suyu tahliyesi |
| Bağcılar, Gaziosmanpaşa, Esenler ve Esenyurt’un etkilenen kesimleri | Ev, dükkân, galeri ve zemin katlarda baskınlar | Sokak kotu, rögarlar, geri tepme ve bina girişlerinin korunması |
| Fatih’in etkilenen kesimleri | Su baskınları ve ölümle sonuçlanan elektrik tehlikesine ilişkin haberler | Elektrik tesisatı, koruma düzenekleri ve enerjinin kesilmesine ilişkin kayıtlar |
Bu tablo bir parsel risk haritası veya kesin kusur raporu değildir. Aynı ilçede yüksek kotta bir bina ile dereye yakın bodrum kat aynı koşullarda değildir. Yeni ev veya işyeri seçilirken yalnızca ilçe adına bakılmamalı; parselin dereyle ilişkisi, bodrum kullanımı, geçmiş baskınları ve onaylı projeleri araştırılmalıdır. [5]
Ayazağa için 17 Ekim’de dere ıslahı kapsamında yıkım çalışmalarının başladığı açıklanmıştır. Bu açıklama, olaydan önce hangi yapı hakkında hangi kararın alındığını kendiliğinden göstermemektedir. Önceden tahliye veya yıkım kararı bulunduğu iddiası, kararın kendisi ve uygulama kayıtları üzerinden araştırılmalıdır. [6]
Vadi İstanbul ve Derin Bodrum Katlarında Taşkın Riski
Vadi İstanbul’daki su baskını, projenin tanınırlığı veya konutların satış bedeli üzerinden güvenlik değerlendirmesi yapılamayacağını hatırlatıyor. 15 Ekim tarihli haberde AVM otoparkının selden etkilendiği ve yönetimin otoparkları geçici olarak kullanıma kapattığı aktarılmıştır. Bu bilgi, bütün konut bloklarının veya bütün bodrum katlarının aynı ölçüde zarar gördüğünü göstermez. Hasarın hangi yapı ve katta oluştuğu ayrı ayrı belirlenmelidir. [25]
Üçüncü bodrum kata dalgıçların girdiği yönündeki aktarımlar ise bu aşamada kamuya açık güvenilir kaynaklardan doğrulanmış değildir. Müdahalenin gerçekleştiği bina, kat, tarih ve çalışmanın niteliği; görevli ekiplerin açıklaması veya olay tutanaklarıyla belirlenmelidir. Bu ayrıntı, doğrulanmadan kesinleşmiş hasar bilgisi olarak kullanılamaz.
Derin bodrum katları bulunan yapılarda inceleme, tahliye edilen suyun miktarıyla sınırlı tutulmamalıdır. Suyun otopark rampasından mı, tesisat geçişlerinden mi, kanalizasyon geri tepmesinden mi yoksa başka bir yoldan mı girdiği araştırılmalıdır. Pompa kapasitesi, bakım ve arıza kayıtları, elektrik kesintisinde yedek enerjiye geçiş ve erken uyarı düzenekleri değerlendirilmelidir. Elektrik panolarının, jeneratörün ve pompaların aynı baskında devre dışı kalıp kalmadığı da açıklığa kavuşturulmalıdır. Bunlar somut olay için incelenecek sorulardır; belirli bir projede bu eksikliklerin bulunduğuna ilişkin peşin tespit değildir.
Araç veya eşyası bu alanlarda zarar gören kişi, ilgili yönetimden olay tutanağını, kamera kayıtlarının korunmasını ve yapılan müdahalelerin belgelerini yazılı olarak istemelidir. Sigorta bildirimi geciktirilmemeli; otopark işletmecisi, yapı maliki, yüklenici, bakım firması veya kamu kurumunun sorumluluğu, görevleri ve zararın teknik nedeni üzerinden araştırılmalıdır. Yönetimce açıklanacak yardım ya da ödeme beklenirken makalenin ilgili bölümlerindeki başvuru süreleri ayrıca izlenmelidir.
“Doğa kendisinden alınanı geri aldı” sözü, vadi ve dere çevresindeki yapılaşmaya ilişkin bir eleştiri olarak okunabilir. Hukuki inceleme ise insanların hangi kararlar veya ihmaller sonucunda tehlikeye maruz kaldığını belirlemelidir. Bir alanın imar planını değiştirmek taşkın tehlikesini ortadan kaldırmaz. Dere çevresindeki küçük dükkân da yüksek bedelle satılan konut da aynı ciddiyetle denetlenmelidir. Zarar görenlerin varlıklı olması veya lüks bir projede yaşaması, haklarını ve sorumluların araştırılması gereğini değiştirmez.
RAMS Park Çevresindeki Zemin Hareketi İddiaları
18 Ekim tarihli Nefes haberinde, futbolmedyacom kaynak gösterilerek RAMS Park’ın bulunduğu arazide toprak kayması ve bazı bölgelerde çatlaklar oluştuğu iddia edilmiştir. Haber, kamuya açıklanmış bir geoteknik veya taşıyıcı sistem inceleme raporu içermemektedir. Bu nedenle “Galatasaray stadının altı boşalmaya başladı” ifadesi, doğrulanmış bir mühendislik tespiti olarak kullanılamaz. [26]
Arazi yüzeyindeki çatlak, istinat yapısındaki hareket ve stadyum temeli altında zemin kaybı aynı olgu değildir. İddialar karşısında araştırılması gereken; hareketin tam yeri, yağışla bağlantısı, komşu kazı veya dolgu alanlarının etkisi ve stadyumun temel sistemiyle ilişkisidir. Gerekiyorsa jeoloji, geoteknik ve yapı mühendisliği incelemeleri birlikte yürütülmeli; tespit edilen riskin niteliği ve alınan tedbirler kamuoyuna açıklanmalıdır.
Ayazağa’daki yıkım haberlerinde geçen Ayazağa Atatürk Stadı ile Galatasaray’ın RAMS Park stadyumu da birbirine karıştırılmamalıdır. Anadolu Ajansının 18 Ekim haberinde dere ıslahı amacıyla yıkımına karar verilen tesis, Ayazağa Atatürk Stadı olarak belirtilmektedir. Bu haber, RAMS Park hakkında verilmiş bir yıkım veya tahliye kararı bulunduğu anlamına gelmez. [27]
Sel Hakkında Hangi Teknik Belgeler ve Uzman Değerlendirmeleri Var
14–15 Ekim 2026 seli hakkında kamuya açıklanmış mühendislik değerlendirmeleri bulunmaktadır. Meslek odası açıklaması, olaydan önce hazırlanmış havza planı, müdahale tutanağı ve belirli yapı için hazırlanmış bilirkişi raporu aynı belge değildir. 21 Ekim 2026 tarihli güncelleme için incelenen kamuya açık kaynaklarda, Vadi İstanbul’un üçüncü bodrum katındaki müdahaleyi veya RAMS Park’ın temeli altında zemin kaybını ölçüm ve hesaplarıyla doğrulayan, incelenebilir tam bir olay sonrası teknik rapor doğrulanamamıştır. Kurumların elinde henüz yayımlanmamış belge bulunması mümkündür; somut yapı ve müdahale kayıtları ayrıca istenmelidir.
İnşaat Mühendisleri Odasının 16 Ekim 2026 tarihli açıklaması, bu seli doğrudan değerlendirmektedir. Açıklamada geçirimsiz yüzeyler, daraltılan veya kapatılan dere yatakları, değiştirilen doğal akış yolları, menfezler ve drenaj kapasitesi araştırılması gereken etkenler olarak gösterilmektedir. Oda, incelemenin olayın yaşandığı havzalarda yapılmasını; bakım kayıtlarının, düşük kotlu alanların, bodrumların ve tahliye tedbirlerinin değerlendirilmesini istemektedir. Bu metin, belirli bir işletme veya idare için mahkemece belirlenmiş kusur oranı açıklamamaktadır. [41]
Jeoloji Mühendisleri Odasının aynı olay hakkında yayımladığı açıklama da dere yatağındaki yapılaşmanın, akışa müdahalenin ve altyapının birlikte incelenmesini istemektedir. Metin; zemin koşulları, yeraltı suyu ve heyelan tehlikesinin jeolojik ve jeoteknik etütlerle belirlenmesini savunmaktadır. Bu değerlendirme RAMS Park hakkında yapılmış bir temel incelemesi veya Vadi İstanbul hakkında düzenlenmiş bina güvenliği raporu olarak sunulamaz. [42]
TMMOB İstanbul İl Koordinasyon Kurulunun 16 Ekim 2026 açıklaması da geçirimsiz yüzeyler, dere yatakları ve taşkın alanlarında yapılaşma üzerinde durmaktadır. Bu, kurumun kentleşme politikalarına ilişkin değerlendirmesidir. Belirli parseldeki yapının ruhsata aykırılığını, teknik hasarını veya bir kişinin kusur oranını saptayan olay yeri raporu yerine kullanılamaz. [64]
Meteoroloji Mühendisleri Odasının 16 Ekim 2026 tarihli basın bildirisi, MGM verilerini belirli ölçüm aralıklarıyla aktarmaktadır. Örneğin 14 Ekim saat 09.00 ile 15 Ekim saat 09.00 arasındaki 24 saatte Beykoz için 186,3 mm, Sarıyer için 132,2 mm bildirilmiştir. AKOM’un farklı istasyon ve dönem toplamlarıyla karşılaştırmada ölçüm noktası ve başlangıç-bitiş saatleri belirtilmelidir. Rakamların farklı olması tek başına bir kaynağın yanlış olduğunu göstermez. Oda, kısa süreli yağış şiddeti ile yüzey akışı ve altyapı kapasitesinin birlikte incelenmesini istemektedir. Bu bildiri de belirli binaya ilişkin hasar veya kusur raporu değildir. [66]
Ayazağa İçin Olaydan Önce Hazırlanmış Somut Taşkın Tedbirleri
Tarım ve Orman Bakanlığının yayımladığı Marmara Havzası Taşkın Yönetim Planı Yönetici Özeti, Şubat 2023 tarihlidir. Basılı 40. sayfadaki Tablo 12, Ayazağa Deresi, Ayazağa Deresi Yankol 1, Kağıthane Deresi ve Alibey Deresi mansabını “çok yüksek” risk seviyesinde göstermektedir. Bunlar havza çalışmasının sınıflarıdır; her parsel için aynı su derinliğini veya gerçekleşmiş hasarı ifade etmez. [43]
Yönetici Özeti’nin basılı 58. sayfasında, PDF’nin 66. sayfasında, Ayazağa için şu tedbirler bulunmaktadır. [43]
| Tedbir numarası | Belgede öngörülen işlem | Belgede yazan dönem ve kurum |
| 41 | Km 4+130–3+870 ve 3+870–0+560 kesimlerinin 500 yıllık taşkın debisine göre düzenlenmesi | 2023–2025; sorumlu kurum sütununda İBB ve DSİ |
| 42 | Km 0+255 geçiş yapısının kapasitesinin artırılması | 2023–2025; sorumlu KGM, ilgili DSİ |
| 43 | Belirtilen dokuz geçiş yapısının kapasitesinin artırılması | 2023–2025; sorumlu İBB, ilgili DSİ |
| 44 | Ayazağa Deresi boyunca yılda bir yatak temizliği | Sürekli; sorumlu kurum sütununda İBB ve DSİ |
Bu tablo önerilen önlemleri gösterir; önlemlerin yapılmadığını veya yapılmış işlerin yetersiz olduğunu tek başına kanıtlamaz. Zarar gören kişi, ada ve parselini belirterek bu tedbirlerin güncel durumunu; onaylı son planı, proje ve ihale dosyalarını, iş bitirme ve kabul tutanaklarını, bakım kayıtlarını ve izleme sonuçlarını istemelidir. Hangi kesimin hangi su baskınına etkili olduğu bilirkişi tarafından yer ve kot verileriyle eşleştirilmelidir.
Bakanlığın 17 Ocak 2025 tarihli açıklamasına göre Marmara Havzası Taşkın Yönetim Planı, aynı tarihli 32785 sayılı Resmî Gazete’deki 9419 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe girmiştir. Açıklama, havzada risk ve tehlike haritaları ile tahliye planları hazırlandığını bildirmektedir. Bu nedenle 2023 tarihli yönetici özetiyle yetinilmeyip yürürlükteki planın ilgili dereye ait tedbirleri ve sonraki değişiklikleri ayrıca temin edilmelidir. Bakanlık açıklamasındaki havza ölçeğindeki ekonomik zarar hesabı, Ekim 2026 selinin gerçekleşmiş zarar bilançosu değildir. [44]
Bakanlığın erişime açtığı Taslak Stratejik Çevresel Değerlendirme Raporu’nun basılı 145. sayfasında, PDF’nin 155. sayfasında, Ayazağa için 41–44 numaralı tedbirlerin karşılıkları da yer almaktadır. Bu belge taslak niteliğiyle tanıtılmalı, yürürlükteki son planın aynısı olduğu varsayılmamalıdır. [45]
Önceden belirlenen risk ve tedbirler, tehlikenin öngörülebilirliği araştırılırken önem taşır. Bununla birlikte sorumluluk için görevin kapsamı, uygulama durumu, gecikmenin nedeni ve tedbir alınsaydı zararın önlenip önlenemeyeceği de incelenir. “Raporda risk var” tespitiyle “belirli kişi kesin suçludur” sonucu arasında teknik ve hukuki bir inceleme gerekir.
Rapor Taleplerinde Hangi Sorular Sorulmalı
Kurumlara genel bir “sel raporunu gönderin” talebi yerine belge türü belirtilmelidir. AFAD’dan müdahale ve koordinasyon kayıtları; itfaiyeden olay raporu; İSKİ, İBB veya ilgili tesis sahibinden proje ve bakım dosyaları; Su Yönetimi Genel Müdürlüğü ve ilgili kurumlardan taşkın planı ve uygulama kayıtları istenebilir. İstenen belgenin başka kurumda bulunduğu anlaşılırsa ilgili kuruma yönlendirme ve bunun bildirilmesi talep edilmelidir. [29]
Uzman incelemesinde yağışın saatlik dağılımı, dere debisi, taşma noktası ve zamanı, geçiş yapılarındaki tıkanıklık, bina giriş kotu, suyun bodruma giriş yolu, pompaların çalışma ve bakım kayıtları ile erken uyarı ve tahliye zamanları birlikte ele alınmalıdır. Zemin hareketi iddiasında jeoloji ve geoteknik uzmanlığı; elektrik çarpmasında elektrik mühendisliği; araç ve makine zararında ilgili teknik uzmanlık gerekir. Yalnızca fotoğraftan bütün bu konularda kesin sonuç kurulamaz.
Mağdurun her uzmanlık raporunu kendi parasıyla hazırlatması dava açmanın genel ön koşulu değildir. Mevcut deliller korunmalı; gerekli bilirkişi incelemesi mahkeme veya savcılık aracılığıyla da istenmelidir. Özel uzmandan görüş alınmışsa inceleme tarihi, kullanılan veri, yöntem ve sınırlamalar belirtilmeli; görüşün mahkemeyi bağladığı ileri sürülmemelidir.
Eskiden Yerleşimler Nasıl Kurulurdu, Bugün Ne Değişti
Geçmişte bütün yerleşimlerin derelerden uzakta ve kusursuz biçimde kurulduğu söylenemez. İstanbul’un tarihî kayıtlarında da büyük seller vardır. İstanbul Ansiklopedisi’ndeki 1563 seline ilişkin kayıt, taşkınların şehrin yeni karşılaştığı bir olay olmadığını göstermektedir. Tarihten çıkarılacak ders, eski yapıların tamamını güvenli kabul etmek değil, suyun doğal hareketini dikkate almaktır. [7]
Geleneksel yerleşimlerde arazi eğimi, ulaşım, suya erişim ve tarım birlikte belirleyiciydi. Daha az geçirimsiz yüzey bulunan bir havzada yağışın bir bölümü zemine sızabilirken yoğun asfalt, beton ve çatı yüzeyleri akışı hızlandırır. Dere yatağının daraltılması, üstünün kapatılması veya taşkın düzlüğünün yapılaşması da suyun yayılabileceği alanı azaltabilir.
Ayamama havzasına ilişkin mühendislik araştırmaları kentleşme ile taşkın tehlikesi arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Ancak başka bir havza veya dönem için yapılan çalışma, 2026’daki belirli binanın zararından kimin sorumlu olduğunu tek başına kanıtlamaz. Bunun için olay yerine özgü hidrolojik, hidrolik ve imar incelemesi gerekir. [8]
Bugün değerlendirme yalnızca binanın beton dayanımına indirgenemez. Sağlam bir yapı, yanlış kotta veya korunmasız bir bodrumla kullanıldığında yine ölüm ve mal kaybına yol açabilir. Yerleşimin güvenliği; havza planlaması, açık su güzergâhları, yeterli menfezler, bakımlı drenaj, erken uyarı ve uygulanabilir tahliye planının birlikte çalışmasına bağlıdır.
Dere Kenarında Yapılaşma Yasaksa Neden Boşaltılmadı
4373 sayılı Taşkın Sulara ve Su Baskınlarına Karşı Korunma Kanunu, usulüne uygun belirlenen taşkın alanları bakımından yapılaşma ve suyun akışını engelleyen faaliyetlere ilişkin yasaklar içerir. Dere Yatakları ve Taşkınlar konulu 2006/27 sayılı Genelge de dere yataklarının korunması ve ilgili kurumların yükümlülükleri bakımından önem taşır. Her dere için kendiliğinden geçerli tek bir “şu kadar metre” yapı yasağı bulunduğu varsayılmamalıdır. [9]
Somut taşınmaz için dere sınırı, taşkın sahası kararı, imar planı ve plan notları, DSİ veya İSKİ görüşleri, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve varsa yıkım ya da tahliye kararı birlikte incelenmelidir. Teknik düzenlemelerdeki bakım yolu mesafesi, bütün İstanbul için geçerli evrensel bir yapı yaklaşma sınırı gibi kullanılamaz.
Önceden verilmiş uygulanabilir bir tahliye veya yıkım kararı varsa şu sorular belirleyicidir: Karar hangi kuruma gönderildi? Tebliğ edildi mi? Uygulamayı durduran bir mahkeme kararı var mıydı? Tehlike ne zaman biliniyordu? Güvenli tahliye için hangi seçenekler sunuldu? Uygulama yapılmış olsaydı ölüm veya zarar önlenebilir miydi?
Bilinen ve önlenebilir tehlikeye rağmen gerekli tedbirlerin alınmaması, hizmet kusuru ve kişilerin ceza sorumluluğu bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir. Bununla birlikte “karar vardı ama uygulanmadı” iddiası, karar görülmeden kesin olgu gibi yazılamaz. Ruhsat bulunması da tek başına taşkın güvenliğini kanıtlamaz; ruhsatsızlık ise zarar görenin bütün haklarını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Yapının hukuki durumu ile her zarar kaleminin korunabilirliği ayrı değerlendirilir.
Sel Zararlarından Kimler Sorumlu Olabilir
Kamu kurumları yönünden temel inceleme, kamu hizmetinin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesidir. Yetersiz yağmur suyu altyapısı, bakımsız menfez, bilinen tıkanıklığın giderilmemesi, dere kesitinin korunmaması veya öngörülebilir tehlikeye karşı gerekli önlemlerin alınmaması hizmet kusuru oluşturabilir. Anayasa’nın 125. maddesi, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödeme yükümlülüğünü düzenler.
İBB’nin, ilçe belediyelerinin, İSKİ’nin ve gerektiğinde DSİ ile diğer kamu kurumlarının görevleri aynı değildir. Büyükşehir belediyelerinin dere ıslahına ilişkin görevleri 5216 sayılı Kanun’da; İSKİ’nin su, atık su ve yağmur suyu sistemlerine ilişkin görevleri 2560 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir. Hangi tesisin kime ait olduğu, bakım ve işletme görevinin kimde bulunduğu ve kurumlar arasındaki protokoller araştırılmalıdır. Her dereyi doğrudan DSİ’ye, her baskını doğrudan ilçe belediyesine bağlamak doğru olmaz. [10]
Özel kişiler yönünden yapı maliki, yüklenici, otopark işletmecisi, işveren, elektrik tesisinin sorumlusu veya başka bir işletme gündeme gelebilir. Örneğin ücretli kapalı otoparkta korunması gereken aracın, çalışmayan pompa ve kapalı tahliye hattı nedeniyle zarar görmesiyle açık yoldaki aracın dere taşkınında sürüklenmesi aynı hukuki ilişki değildir.
Türk Borçlar Kanunu’nun 69. maddesi uyarınca yapıdaki yapım bozukluğu veya bakım eksikliği yapı malikinin sorumluluğunu doğurabilir. Ancak taşkın oldu diye her malik veya site yöneticisi kendiliğinden sorumlu sayılmaz. Yönetimin hukuki niteliği, görev dağılımı, kusur ve zararla bağlantı belirlenmelidir. Tazminat talebi ile kamu görevlisinin kişisel ceza sorumluluğu da birbirinden ayrılır.
“Doğal afet” ifadesi bütün sorumluluğu kaldırmaz. Mücbir sebep değerlendirmesinde olayın öngörülemezliği, kaçınılmazlığı ve zararla kurulan nedensellik bağı incelenir. Olağanüstü yağış bulunsa bile yetersiz bakım veya bilinen riskin giderilmemesi zararı artırmış olabilir. Zarar görenin davranışının etkisi varsa bu da somut delille değerlendirilir; yalnızca dere yakınında yaşamak genel bir hak kaybı gerekçesi yapılamaz.
Birden çok özel kişi aynı zarardan sorumluysa TBK 61 kapsamında müteselsil sorumluluk gündeme gelebilir. Örneğin yapım kusuru ile bakım eksikliği birlikte etkili olmuş olabilir. Her kişinin görevi ve zarara etkisi gösterilmelidir. Kamu kurumunun da sorumluluğu araştırılıyorsa, bütün tarafların tek mahkemede birlikte dava edilebileceği varsayılmamalıdır. İdari ve adli yargıdaki dosyalar ayrı yürütülürken tahsil edilen ödemeler karşılıklı bildirilerek aynı zararın iki kez karşılanması önlenmelidir. [28]
İlk Günlerde Hangi Deliller Toplanmalı
Can güvenliği sağlanmadan binaya, bodruma veya araca girilmemelidir. Acil tehlikede 112 aranmalı; su ve altyapı sorunları ilgili kurumlara bildirilmelidir. İBB 153 veya İSKİ 185 üzerinden açılan kaydın numarası saklanmalıdır. Bu kayıtlar olayın zamanını gösterebilir; açık bir tazminat dilekçesinin yerini her durumda tutmaz.
Güvenli ortam sağlandığında suyun yüksekliği, geliş yönü, rögarlar, dere geçişleri, araç plakası, bina girişleri ve zarar gören eşyalar genel ve yakın çekimle kaydedilmelidir. Fotoğrafların asılları, tarih bilgileri ve kamera görüntüleri korunmalıdır. Yalnızca sosyal medyaya yüklenen sıkıştırılmış görüntülerle yetinilmemelidir.
Temizlikten önce eşya veya stok listesi hazırlanmalı; marka, model, yaklaşık alım tarihi, adet ve hasar açıklaması yazılmalıdır. Faturalar kayıpsa banka hareketleri, servis kayıtları, e-faturalar, eski fotoğraflar ve tedarikçi kayıtları kullanılabilir. Zararın büyümesini önleyen zorunlu çekici, kurutma, tahliye ve geçici barınma giderleri de belgelenmelidir.
Delilin kaybolma tehlikesi varsa Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 400 ve devamı maddeleri kapsamında mahkemeden delil tespiti istenebilir. Dava açılmadan önce esas davaya bakacak mahkemeye veya inceleme yapılacak şeyin bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesine başvuru seçeneği değerlendirilir. Kamu hizmeti kaynaklı uyuşmazlıklarda tespit yolu, görevli yargı ve İYUK hükümleriyle birlikte belirlenmelidir. Tespit raporu tek başına tazminat ödenmesini sağlamaz; delili korur.
İmar ve Bakım Belgeleri ile Kamera Kayıtlarına Nasıl Ulaşılır
Zarar gören kişi belediyeden ve ilgili kamu kurumundan imar planını, plan notlarını, taşkın görüşlerini, dere ıslah projesini, bakım tutanaklarını, önceki baskın bildirimlerini ve varsa tahliye kararını isteyebilir. Talep, belgenin tarihi veya konusu ve taşınmazın ada, parsel, açık adres bilgileriyle somutlaştırılmalıdır. Kurumdan yeni bir uzmanlık raporu hazırlaması istenmesi ile elindeki mevcut belgenin örneğinin istenmesi aynı şey değildir.
4982 sayılı Kanun kapsamında bilgiye erişim kural olarak on beş iş günü içinde sağlanır. Kanundaki başka birimden bilgi sağlanması veya kurum görüşü alınması gibi hallerde süre otuz iş gününe çıkabilir; uzatma gerekçesi ilk on beş iş günü dolmadan yazılı bildirilmelidir. Gizlilik veya kişisel veri içeren bölümler ayrılabiliyorsa belgenin kalan kısmına erişim değerlendirilir. Bilgi edinme istemi reddedilirse, tebliğden itibaren on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna yazılı itiraz mümkündür. Kurulun duyurduğu başvuru şekli ve eklenecek belgeler izlenmelidir. [29]
Bilgi edinme itirazının süreye etkisi, bilgiye erişim uyuşmazlığına ilişkindir. Bu başvuru yapılınca sel tazminatı için bütün başvuru ve dava sürelerinin durduğu kabul edilemez. İmar veya bakım dosyası beklenirken ilgili idareye tazminat talebi ayrıca sunulmalıdır.
Otopark ve site kameralarında kayıtların üzerine yeni görüntü yazılması delili ortadan kaldırabilir. Bu nedenle olayın tarihini, saat aralığını ve kameranın yerini belirten yazılı koruma talebi geciktirilmemelidir. Bütün kameralar için geçerli tek bir otuz günlük saklama süresi olduğu varsayılmamalıdır. Görüntülerin tamamının doğrudan kişiye verilmesi de her durumda mümkün değildir; üçüncü kişilerin verileri gözetilerek yetkili mahkeme veya savcılık aracılığıyla temin edilebilir. Kaydın korunması istemiyle kaydın teslimi istemi ayrı belirtilmelidir. [30]
İtfaiyeden Sel Olay Raporu Nasıl Alınır
İstanbul İtfaiyesi, müdahale ettiği su baskını, tahliye ve kurtarma olayları için “İtfai Olay Raporu” düzenlemektedir. Önce müdahale eden hizmet birimi belirlenmeli, raporun hazır olup olmadığı telefonla sorulmalıdır. Birim bilinmiyorsa Avrupa Yakası için 0212 402 83 10, Anadolu Yakası için 0216 333 85 10 aranabilir. Ardından kimlik ve olayla ilgiyi gösteren belgeyle başvurulur; araç için ruhsat, taşınmaz için tapu veya kira sözleşmesi hazırlanır. Şirket adına teslimde temsil yetkisi belgesi gerekir. [38]
Resmî sayfa, Avrupa Yakası Şube Müdürlüğünü Başak Mahallesi 5. Etap 2. Kısım Şeyh Şamil Caddesi No 10 Başakşehir; Anadolu Yakası birimini Aziz Mahmut Hudai Mahallesi Sümbülzade Sokak No 42 Üsküdar adresinde göstermektedir. Teslim alınacak birim telefonla teyit edilmelidir. Raporun hazırlanması olayın kapsamına göre değişir; herkes için sabit üç günlük süre duyurulmamıştır. Hatalı plaka, adres veya eksiklik varsa dilekçeyle ek rapor istenir. Sorunlar Alo 153 veya İBB Çözüm Merkezi üzerinden iletilebilir. [38]
Dilekçede kullanılabilecek talep: “Belirttiğim tarih ve adreste meydana gelen su baskınına ilişkin itfai olay raporunun ve varsa ek raporun tarafımla ilgili kısımlarının örneğinin verilmesini; müdahale birimi ve olay kayıt numarasının bildirilmesini talep ederim.” Başvuruda ad soyad veya şirket unvanı, iletişim adresi, olay tarihi ve saati, bina ve bağımsız bölüm bilgisi, gerekiyorsa araç plakası yer almalıdır. Bu ifade genel bir örnektir; olayın bilgileriyle tamamlanmalıdır.
Olay raporunda yalnızca ekibin müdahale ettiği alan kaydedilmiş olabilir. Örneğin sokaktan su tahliye edilmesi, her evdeki eşyanın değerinin ölçüldüğü anlamına gelmez. İtfaiye hiç müdahale etmediyse sonradan mutlaka aynı tür olay raporu düzenleneceği varsayılmamalıdır. Mevcut ihbar ve sevk kayıtları ayrıca istenebilir; hasar ekspertiz, tutanak ve gerektiğinde mahkeme incelemesiyle tamamlanır.
Bu rapor, işletme ruhsatlandırmasında istenen yangın önlem veya uygunluk raporuyla karıştırılmamalıdır. Ayrıca itfaiyenin akademik ve sektörel araştırma izinleri için duyurduğu bir ay önceden başvuru usulü, mağdurun kendi sel olayı raporunu istemesi için bekleme süresi değildir. [49]
AFAD Başvurusu Nasıl Yapılır ve Hangi Belgeler İstenir
AFAD’a yapılacak başvuruda amaç açıkça ayrılmalıdır: mevcut olay veya müdahale kaydını almak, zararın yetkili ekipçe tespit edilmesini istemek, ilan edilmiş yardım programına başvurmak ya da önceki risk belgelerine erişmek. “AFAD hasar raporu” adıyla her zarar türünü ve bütün hukuki sorumluları belirleyen tek bir standart belge bulunduğu varsayılmamalıdır.
İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne hitaben imzalı dilekçe evrak kaydına sunulabilir veya posta ile gönderilebilir. Elden başvuruda tarih ve sayı içeren alındı örneği, postada gönderim ve teslim belgesi saklanmalıdır. Kurumun resmî yazısında Hasdal yerleşkesi için 5. Levent Mahallesi 15 Temmuz Şehitler Caddesi No 1 Eyüpsultan adresi, 0212 600 06 00 telefonu ve istanbulafad@hs01.kep.tr KEP adresi yer almaktadır. Bu iletişim bilgileri 2023 tarihli kurumsal yazıda bulunduğundan, gitmeden veya KEP göndermeden önce güncel bilgilerin resmî siteden ve santralden teyidi gerekir. KEP, sıradan e-posta hesabından farklıdır. [40]
Çevrim içi başvuruda resmî CİMER sitesi veya e-Devlet üzerinden CİMER hizmeti kullanılabilir. Mevcut kayıt örneği isteniyorsa bilgi edinme talebi açıkça belirtilmeli; muhatap olarak İstanbul AFAD veya ilgili valilik birimine yönlendirme istenmelidir. Olay adresi, tarih aralığı, varsa 112 ve önceki başvuru numarası yazılmalı; ekler yüklenerek başvuru numarası kaydedilmelidir. “Başvuru Sorgula” bölümünden yönlendirme ve cevap izlenmelidir. Acil kurtarma ihtiyacı için CİMER cevabı beklenmez; 112 aranır. [39]
Başvuru dosyasında kimlik ve iletişim bilgileri; açık adres ve mümkünse ada, parsel, bağımsız bölüm; malik, kiracı veya işletmeci olunduğunu gösteren belge; tarihli fotoğraflar; zarar listesi; mevcut raporlar ve önceki müracaat numaraları bulunmalıdır. Araç için plaka ve ruhsat; işyeri için işletme ve temsil bilgileri; yardım programı gerektiriyorsa ayrıca istenen belgeler eklenir. Bunlar dosyayı somutlaştıran hazırlık önerileridir; bu sel için ilan edilmiş tek ve kesin resmî evrak listesi olarak sunulamaz.
Dilekçede kullanılabilecek talep: “Belirttiğim tarih ve adresteki sel nedeniyle şahsımın veya işletmemin zararına ilişkin kurumunuzdaki mevcut müdahale, tahliye ve tespit kayıtlarının örneğinin verilmesini; henüz yapılmamışsa yetkili birimce zarar ve bina güvenliği yönünden gerekli tespitin değerlendirilmesini; başvurulabilecek yardım programı, yetkili başvuru yeri, ilan tarihi ve son başvuru gününün yazılı bildirilmesini; başka kurumun görevindeki taleplerimin ilgili kuruma gönderilerek tarafıma bilgi verilmesini talep ederim.”
Bina taşıyıcı sistemindeki hasar veya zemin güvenliği konusunda İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ve ilgili belediye birimlerine de başvurulmalıdır. İstanbul İl Afet Müdahale Planı’nda bina hasar tespit grubunun ana çözüm ortağı ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüdür. AFAD’ın koordinasyon kaydı, sigorta eksperinin mal bedeli hesabı ve mühendislik güvenlik incelemesi farklı işlev görür. [48]
Mevcut belgeyi istemek için sigorta ihbarına benzer genel bir beş iş günlük süre bulunmamaktadır. Buna rağmen kayıtlar ve deliller gecikmeden istenmelidir. Bilgi edinme cevabında 15 iş günü, kanuni uzatma koşullarında 30 iş günü; yardım ve hak sahipliğinde ise ilgili ilan ve özel mevzuat izlenir. Bunlar tazminat için İYUK 13’teki sürelerden ayrıdır. AFAD veya itfaiye raporu gelmedi diye tazminat başvurusu, sigorta ihbarı ya da gerekli dava geciktirilmemelidir. [29]
Selde Zarar Gören Araçlar İçin Nereye Başvurulur
Araç sahipleri önce kasko poliçelerini kontrol etmelidir. Zorunlu trafik sigortası, kişinin kendi aracının sel hasarını karşılayan bir güvence değildir. Kaskoda da sel ve su baskını teminatının poliçeye dahil olup olmadığı, limitler, muafiyet ve özel şartlar incelenmelidir. Genel şartlarda sel ve su baskını ek sözleşmeyle teminata alınabilen riskler arasında düzenlenmiştir. [11]
Su alan araç çalıştırılmamalı, deneme amacıyla marşa basılmamalıdır. Güvenli çekiciyle servise götürülmeli; elektrikli araçlarda batarya ve yüksek gerilim güvenliği uzman ekip tarafından değerlendirilmelidir. Hasarlı parçalar, eksper incelemesi yapılmadan ve kayıt oluşturulmadan atılmamalıdır. Acil müdahale zorunluysa nedenini ve yapılan işlemleri servis raporu göstermelidir.
Sigorta şirketinin hasar hattı, internet başvuru ekranı, acentesi veya kayıtlı yazılı kanalı üzerinden dosya açılmalıdır. Kasko genel şartlarında rizikonun öğrenilmesinden itibaren en geç beş iş günü içinde bildirim öngörülür. Bütün belgeler hazır değil diye ihbar bekletilmemeli; ilk bildirim yapılıp eksikler dosyaya sonradan sunulmalıdır. Poliçe, ruhsat, kimlik, IBAN, olay açıklaması, fotoğraflar, çekici ve servis belgeleri temel evraklardır.
Şirketten dosya numarası, istenen belge listesi ve mümkünse eksper raporu yazılı olarak alınmalıdır. Onarım maliyeti, aracın olaydan önceki rayiç değeri ve tam hasar değerlendirmesi denetlenmelidir. Kullanım kaybı, ikame araç veya değer kaybı gibi taleplerin her kasko poliçesinde kendiliğinden karşılanacağı varsayılmamalıdır. Bunlar poliçeye ve varsa üçüncü kişinin sorumluluğuna göre ayrıca incelenir.
Kasko yoksa veya ödeme zararın tamamını karşılamıyorsa, sorumluluğu bulunan kamu kurumuna ya da özel kişiye talep yöneltilebilir. Görevli yargı kolu, zararın meydana geldiği yer ve sorumluluğun hukuki dayanağına göre belirlenmelidir. Karayolu güvenliği ve trafik hizmetleriyle bağlantılı bazı sel uyuşmazlıklarında, davalı belediye olsa da 2918 sayılı Kanun kapsamında adli yargı görevli olabilir. Özel otopark sözleşmesi ve sigorta uyuşmazlığı da kendi ilişkisine göre değerlendirilir. Aynı zarar ikinci kez tahsil edilemez; karşılanmayan kalemler ayrıca gösterilmelidir. [59]
Uyuşmazlık Mahkemesi, 5 Temmuz 2021 tarihli E.2021/372, K.2021/433 sayılı kararında; aşırı yağış nedeniyle yolda biriken suda arızalanan araçtan inen kişinin sele kapılarak ölmesi üzerine belediyeye karşı açılan tazminat davasında adli yargıyı görevli kabul etmiştir. Karar yargı yoluna ilişkindir; belediyenin kusur oranını veya tazminat tutarını kesinleştiren bir hüküm değildir. Her sel dosyasına otomatik uygulanacak bir görev sonucu da çıkarılamaz. [59]
ALO 193 Ortak Hasar İhbar Merkezine Başvuru
ALO 193, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesindeki Ortak Hasar İhbar Merkezinin (OHİM) telefon kanalıdır. SBM, merkezin 1 Eylül 2026’da faaliyete geçtiğini ve ilk aşamada trafik ile kasko hasar başvurularının alındığını açıklamaktadır. Hukuki çerçeve, SEDDK’nin 22 Temmuz 2026 tarihli 2026/21 ve 2026/22 sayılı genelgeleridir. Motorlu araç başvurularını düzenleyen 2026/22 sayılı Genelge 1 Eylül 2026’da yürürlüğe girmiştir. [70–73]
OHİM, sigorta kuruluşlarının mevcut başvuru kanallarına ek bir seçenektir. Doğrudan sigorta şirketine başvuru devam eder. Merkez başvuruyu alır ve ilgili kuruluşa iletir; teminat incelemesi ve ödeme ilgili kuruluş tarafından yürütülür. Acil kurtarma veya can tehlikesinde 112 aranmalıdır. [71, 72]
Başvuru nasıl yapılır ve hangi bilgiler hazırlanır
SBM’nin açıkladığı kanallar, 193 telefon hattı, alo193.gov.tr web portalı ve “ALO193 OHİM – Hasar İhbar” mobil uygulamasıdır. Bildirimler 7/24 iletilebilir. Mobil uygulamaya SBM’nin resmî yönlendirmesiyle ulaşılmalıdır. Başvuranın kimlik veya vergi numarası, iletişim bilgileri, araç plakası, hasar tarihi ve türü hazırlanır. [70]
Olayın adresi, su baskınının nasıl gerçekleştiği ve araçtaki hasar açıkça anlatılmalıdır. Ruhsat, poliçe, güvenli şekilde çekilmiş fotoğraflar, servis ve çekici belgeleri dosyada tutulmalıdır. Mevcut bir sigorta dosyası varsa numarası bildirilerek kayıtların ilişkilendirilmesi istenmelidir. Bu belgeler sel dosyasını açıklamaya yönelik hazırlık önerileridir; bütün başvurular için değişmez evrak listesi değildir.
İşlem sonunda referans veya ihbar numarası alınmalı; başvurunun kayıt tarihi ve saati, hangi kuruluşa iletildiği ve sonraki sigorta dosya numarası saklanmalıdır. İnternet işleminde yalnızca formu doldurmuş olmakla yetinilmemeli, tamamlanan kaydın teyidi korunmalıdır. [70, 71]
Başvuru tarihi ve takip eden iş günü kuralı
2026/22 sayılı Genelge’nin 4/2. maddesine göre geçerli kabul edilen başvuru, talebin SBM veri tabanına ulaştığı tarih ve saatte ilgili şirkete, Güvence Hesabına veya Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna yapılmış sayılır. Teknik iletim gecikmeleri süre hesabında başvuran aleyhine kullanılamaz. Telefon görüşmesinin başlaması yerine geçerli başvurunun kayıt zamanı esas alınmalıdır. [71]
İlgili kuruluş, bilginin kendisine iletilmesini takip eden en geç iş günü başvuranla iletişime geçmelidir. Bu, tazminatın ertesi iş günü ödenmesi demek değildir. İstenen belgeler, inceleme ve ödeme ayrıca takip edilir. Şirketten dönüş gelmezse ihbar numarasıyla kayıt sorulmalı ve başvuru belgeleri korunmalıdır. [70, 71]
İhbarın kaydı, tazminat için gerekli belgelerin tamamlanması ve sigorta tahkimi ön başvurusunun koşulları ayrı değerlendirilmelidir. Trafik sigortası ile kaskonun bekleme ve ödeme hükümleri karıştırılmamalıdır. ALO 193’e şikâyet bildirilmesi de dava veya tahkim başvurusu yerine geçmez; ilgili bölümlerdeki süreler ayrıca izlenmelidir.
Sel hasarında poliçe kapsamı ve diğer başvurular
Selden zarar gören araç için kaskodaki sel ve su baskını teminatı kontrol edilmelidir. ALO 193 üzerinden kayıt oluşturulurken hasarın bu niteliği belirtilmeli, başvurunun kasko şirketine iletilmesi ve dosya numarası takip edilmelidir. Kayıt tamamlanamıyorsa ihbar süresi geçirilmeden sigortacının mevcut kanalı kullanılmalıdır. Bu başvuru yolu, poliçede olmayan teminatı oluşturmaz; zorunlu trafik sigortasını kişinin kendi aracının sel zararını karşılayan kaskoya dönüştürmez.
İlk aşamada trafik ve kasko için açıklanan hasar başvuru sistemi, konut ve dükkândaki bina, eşya veya stok zararları için genel başvuru kanalı gibi kullanılmamalıdır. Bu zararlar ilgili poliçe ve sigortacı üzerinden takip edilir. AFAD yardımı, belediyeden tazminat, bina hasar tespiti ve savcılık başvuruları da kendi yollarında yürütülür. [73]
Yetkisiz aracılar ve kişisel veriler hakkında şikâyet
Hasardan sonra kişiyi rahatsız eden veya mağdur eden hukuka aykırı yapılanmalar ALO 193 üzerinden SEDDK’ya bildirilebilir. 2026/21 sayılı Genelge, Kurumun belirlediği sigortacılık şikâyetlerinin bu hattan alınmasını düzenler. Kaza veya hasar bilgilerine izinsiz erişildiği şüphesi varsa arayan numara, tarih ve mesajlar saklanmalı, hangi davranışın şikâyet edildiği açıklanmalıdır. [72, 73]
Kimliğini ve yetkisini doğrulamadan arayan kişilere e-Devlet şifresi veya doğrulama kodu verilmemeli; vekâlet, alacak devri ve ücret taahhüdü içeren belgeler incelenmeden imzalanmamalıdır. Avukatın hukuka uygun vekâletle takibi ile yetkisiz hasar aracılığı birbirine karıştırılmamalıdır. Kişisel veri ihlali veya suç iddiasında ilgili özel başvuru yolları ayrıca değerlendirilmelidir.
Resmî başvuru ve açıklamalar: ALO 193 başvuru portalı; SBM kullanım bilgileri; SEDDK 2026/21 sayılı Genelge; SEDDK 2026/22 sayılı Genelge; SEDDK basın duyurusu; TSB duyurusu. [70–75]
Tamamlayıcı açıklamalar: Araclo; Süper Sigortam; Bereket Sigorta. Başvuru ve süre değerlendirmesinde yukarıdaki resmî düzenlemeler esas alınmalıdır. [76]
Otoparktaki Sorumsuzluk Levhası Tazminat Hakkını Kaldırır mı
Otoparkta “araçlarda meydana gelecek zararlardan sorumlu değiliz” yazması, işletmeciyi kendiliğinden bütün sorumluluktan kurtarmaz. Tüketici işleminde 6502 sayılı Kanun’un haksız şart hükümleri uygulanabilir. TBK 115 uyarınca ağır kusurdan doğacak sorumluluğu önceden kaldıran anlaşma da geçersizdir. Bununla birlikte her su baskınında işletmecinin mutlaka ödeme yapacağı söylenemez; sözleşme, üstlenilen koruma yükümlülüğü ve taşkının önlenebilirliği incelenir. [31]
Giriş bileti, plaka kaydı, ödeme belgesi, vale teslim fişi ve anahtarın teslim edilip edilmediği saklanmalıdır. İlk saatlerin ücretsiz olması da tek başına bütün sorumluluğu ortadan kaldıran bir gerekçe değildir; otoparkın işletilme biçimi ve hizmet ilişkisi araştırılmalıdır. Olay tutanağı ile tahliye ve uyarı kayıtları istenmeli, özel hukuk talebi için görevli merci ve gerekiyorsa arabuluculuk yolu belirlenmelidir.
Ev Sahipleri ve Kiracılar Nasıl Başvurmalı
Konut sigortası varsa bina ve eşya teminatları ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Sadece bina teminatı, kiracının mobilyasını ve elektronik eşyasını her durumda kapsamaz. DASK’ın zorunlu deprem sigortası, depremle bağlantısız yağış selini karşılayan genel bir konut sigortası değildir. Sel için konut poliçesindeki ilgili teminat araştırılmalıdır. [12]
Hasar bildirimi sigorta şirketine gecikmeden yapılmalı; yangın sigortası genel şartları kapsamındaki poliçelerde öngörülen beş iş günlük ihbar süresi dikkate alınmalıdır. Tapu veya kira sözleşmesi, poliçe, adres, fotoğraflar, eşya listesi, faturalar ve onarım teklifleri hazırlanmalıdır. Bina sahibi duvar, sabit tesisat ve yapısal zararını; kiracı ise kendi eşyası, taşınma ve diğer kişisel kayıplarını ayrı göstermelidir.
Kiracı, evin kullanılamaz hale geldiğini malike yazılı bildirmelidir. Türk Borçlar Kanunu’nun kiralananın ayıplarına ilişkin hükümleri kapsamında onarım, koşullarına göre kira indirimi veya sözleşmenin sona erdirilmesi gündeme gelebilir. Bununla birlikte her sel baskınında malikin kiracının bütün eşyasından sorumlu olduğu söylenemez. Kiracının da hukuki değerlendirme yapılmadan kira ödemesini tamamen kesmesi yeni uyuşmazlık doğurabilir.
Apartman ve sitelerde ortak pompa, jeneratör, geri tepme önleyici düzenek, drenaj ve otopark girişleri araştırılmalıdır. Bakım sözleşmeleri, yönetim kararları, geçmiş arıza bildirimleri ve elektrik kesinti kayıtları istenmelidir. Kat mülkiyetinden veya kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir. Sırf taraflar komşu diye her sel tazminatı aynı hukuki türe sokulmamalıdır.
Oturulabilirlik ve taşıyıcı sistem güvenliği için bina hasar tespiti istenmesi, eşya tazminatı talebinden ayrıdır. Hasarlı görünen binaya yalnızca eşya kurtarmak amacıyla girilmemeli; tahliye kararına uyulmalıdır. Geçici barınma için kaymakamlık, ilgili sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfı ile belediyenin ilan ettiği birimlere başvurulabilir. Başvuruya kimlik, ikamet, hasar kaydı ve hane ihtiyacını gösteren bilgiler eklenmelidir.
Temizlik ve onarım gideri, konutun tamamının değer kaybıyla aynı değildir. Onarımdan sonra kalıcı bir değer azalması ileri sürülüyorsa bunun teknik nedeni ve tutarı ayrıca gösterilmelidir. Tek bir baskın haberi bütün dairelerde aynı oranda değer kaybı bulunduğunu kanıtlamaz. Geçici konaklama ve taşınma giderleri bakımından da zorunluluk, makul süre ve fiilen yapılan harcamalar belgelenmelidir. Aynı gider iki ayrı ad altında talep edilmemelidir.
Site ve Apartmanlarda Ortak Alan Zararları
Ortak asansör, hidrofor, jeneratör ve elektrik panosundaki zarar ile kişiye ait araç, eşya ve ticari stok zararı ayrı listelenmelidir. Yönetimin ortak alan için yaptırdığı onarım, her sakinin kişisel mal kaybının da karşılandığını göstermez. Ortak alan başvurusunda yönetim planı, kurul kararları ve temsil yetkisi incelenmeli; kişisel zarar bakımından malın sahibi ve başvuracak kişi ayrıca belirlenmelidir. [63]
Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 20. maddesi, aksi kararlaştırılmadıkça ortak yerlerin bakım, koruma ve onarım giderlerine arsa payı oranında katılmayı düzenler. Hangi giderin kime düşeceğinde yönetim planı ve varsa toplu yapı düzeni de incelenir. Yöneticinin 35. madde kapsamındaki görevleri ile sorumlu yüklenici veya bakım firmasına yöneltilebilecek talepler birbirine karıştırılmamalıdır. Sırf otoparkı kullanmadığı için her ortak giderden kaçınılabileceği söylenemez. [63]
Başvuru dosyasında ortak alanın mülkiyet ve kullanım durumu, onarım faturaları, bakım sözleşmeleri, önceki arıza kayıtları, kurul kararları ve ilgili poliçeler bulunmalıdır. Yönetimden bu kayıtların korunması ve incelenmesi yazılı istenebilir. Kişilere ait araç ve eşya taleplerinin yönetim tarafından hangi yetkiyle takip edildiği de açıkça belirlenmelidir.
Konutu Satan Firma veya Yükleniciden Talepte Bulunulabilir mi
Sel, daha önce fark edilmeyen bir tasarım veya yapım eksikliğini açığa çıkarabilir. Satışta taahhüt edilen özellikler, onaylı proje, drenaj ve su yalıtımı incelenmelidir. Suyun binaya girmiş olması tek başına konutun teslim edildiği tarihte ayıplı olduğunu kanıtlamaz. Proje veya imalat kusuru ile sonradan oluşan bakım eksikliği ve dış altyapı sorunu ayrılmalıdır.
Tüketici sıfatıyla alınan konutta, 6502 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre ayıptan sorumluluk bakımından kural olarak teslimden itibaren beş yıllık zamanaşımı söz konusudur. İkinci el konutun tüketici işlemi niteliğindeki satışında bu süre üç yıldan az olamaz. Ayıbın ağır kusur veya hileyle gizlenmesi halinde zamanaşımı istisnası vardır; bu durumun somut delillerle gösterilmesi gerekir. Her iki kişi arasındaki ikinci el satışın tüketici işlemi olduğu varsayılamaz. Koşullarına göre ücretsiz onarım, bedel indirimi ve diğer seçimlik haklarla birlikte tazminat değerlendirilebilir. [32]
Eser sözleşmesine dayanan yüklenici sorumluluğunda ise TBK 478 uyarınca taşınmaz yapılar için teslimden itibaren beş yıl, yüklenicinin ağır kusuru varsa yirmi yıl gündeme gelir. Sonradan anlaşılan ayıpların gecikmeden bildirilmesine ilişkin TBK 477 de dikkate alınmalıdır. Bu süreler sel gününden otomatik başlamaz. Satış ve teslim belgeleri, sözleşme ekleri, teknik şartname, ilanlar ve önceki arıza bildirimleri korunmalıdır. Satıcı ile yüklenicinin farklı kişiler olabileceği gözetilmelidir. [33]
Dükkân, Depo ve İşyerleri İçin Başvuru Yolu
Esnaf ve şirketler, işyeri paket veya yangın poliçelerinde sel teminatını, stok ve makine bedellerini kontrol etmelidir. Bina, dekorasyon, emtia, elektronik cihaz ve makine teminatları farklı olabilir. Faaliyet durması nedeniyle kâr kaybı da ancak ilgili teminat ve koşullar mevcutsa sigortadan istenebilir. Ciro kaybı ile sigortalanmış kâr kaybı aynı şey değildir.
İlk ihbar sigorta şirketine süresinde yapılmalı; vergi levhası, poliçe, kira sözleşmesi veya tapu, ticari kayıtlar, hasarlı stok dökümü, alış faturaları, servis raporları ve fotoğraflar dosyaya sunulmalıdır. Emtia türü, miktarı, alış değeri, kurtarılabilir kısmı ve imha zorunluluğu açıkça belirlenmelidir. Sağlık tehlikesi bulunan ürünler için ilgili kamu biriminin işlemleri de kayıt altına alınmalıdır.
Kamu kurumundan veya özel sorumludan istenecek zarar hesabında bütün ürünlerin etiket fiyatlarını toplamak yeterli değildir. Gerçek stok kaybı, onarım gideri, boşa çıkan zorunlu giderler ve kanıtlanabilir kazanç kaybı ayrıştırılmalıdır. Faaliyet kesintisinde önceki dönem satışları, mevsimsellik, siparişler, kapasite ve kurtarılan giderler birlikte değerlendirilir. Aynı kalemin hem stok hem kazanç kaybı içinde iki kez gösterilmesi önlenmelidir.
Ticari defter ve belgeler selde kaybolmuş veya kullanılamaz hale gelmişse Türk Ticaret Kanunu’nun 82/7. maddesi önemlidir. Tacir, zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden zayi belgesi isteyebilir. Eski kaynaklarda karşılaşılan on beş günlük süre güncel hüküm gibi kullanılmamalıdır. Başvuru genellikle ilgili asliye ticaret mahkemesine yapılır; defter türü, dönem, tasdik bilgileri ve olay delilleri eklenir. Elektronik kayıtların yedekleri ayrıca araştırılmalıdır. [13]
Vergi dairesine bildirim ve Vergi Usul Kanunu kapsamında mücbir sebep değerlendirmesi, mahkemeden zayi belgesi alınmasının yerine geçmez. Afet nedeniyle bütün vergilerin kendiliğinden silindiği veya bütün sürelerin otomatik durduğu varsayılmamalıdır. İşletmenin durumu ve ilan edilmiş özel düzenlemeler vergi dairesinden yazılı olarak öğrenilmelidir. Esnaf yardımı için kaymakamlık ve açıklanan destek programlarına başvurmak da sigorta veya tazminat dosyasını ortadan kaldırmaz.
Selde bozulan ticari malların vergi kayıtlarından çıkarılması da ayrı bir işlemdir. VUK 278 kapsamındaki değer düşüklüğü ve emsal bedel tespiti için bağlı olunan vergi dairesi üzerinden takdir komisyonu süreci değerlendirilmelidir. Malların yalnızca işletme içinde düzenlenen bir listeyle çöpe atılması, kaybın vergi yönünden kabulünü güvenceye almaz. Kural olarak imha öncesinde mali müşavir ve vergi dairesiyle işlem yolu belirlenmelidir. [34]
İnsan sağlığı veya çevre için tehlikeli ürünlerde beklemeden müdahale gerekebilir. Bu durumda yetkili kamu görevlilerinin katıldığı tespit ve imha usulleri araştırılmalı; miktar, ürün türü ve imha nedeni tutanağa bağlanmalıdır. Vergi mevzuatındaki özel imha usulleri ile sigorta şirketinin inceleme ihtiyacı birlikte yürütülmelidir. Sağlık tehlikesi yaratan malları sırf eksper bekleniyor diye korunmasız biçimde depolamak doğru değildir.
Selde Zayi Olan Ticari Mallarda KDV
KDV Kanunu’nun 30/c maddesi, zayi olan malların alış belgelerindeki KDV için genel bir indirim sınırlaması getirirken deprem veya sel felaketi nedeniyle zayi olan malları bu sınırlamanın dışında tutmaktadır. GİB’in KDV Genel Uygulama Tebliği de bu ayrımı içerir. Yangın için maddede yer alan mücbir sebep ilanı koşulu, sel için aynı koşul varmış gibi aktarılmamalıdır. Diğer indirim koşulları ve zararın selden kaynaklandığının belgelenmesi ayrıca değerlendirilir. [60]
Alış faturaları, stok kayıtları, hasar ve imha belgeleri birlikte korunmalı; tamamen zayi olan mallar, değer kaybeden mallardan ayrılmalıdır. Beyannamedeki işlem mali müşavirle belirlenmelidir. Bu hüküm herkese otomatik nakit KDV iadesi veya bütün stok kaybının vergi borcundan düşülmesi anlamına gelmez. KDV uygulaması, VUK kapsamındaki değerleme ve imha işlemleriyle birlikte yürütülmelidir.
Ölüm Halinde Yakınlar Hangi Hakları İsteyebilir
Hayatını kaybedenin yakınları için ceza soruşturması ve tazminat süreci birlikte değerlendirilmelidir. Savcılığa başvurmak, cenaze ve destekten yoksun kalma zararları için ayrıca talepte bulunma gereğini kaldırmaz. Soruşturmanın bitmesini beklemek de diğer başvuru sürelerini kendiliğinden durdurmaz.
Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi kapsamında cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi ve çalışamama zararları ile ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları istenebilir. Destekten yoksun kalma tazminatı yalnızca mirasçı sıfatına bağlı değildir. Fiilî destek ilişkisi, gelir, yaş ve destek süresi değerlendirilir. Yakınların manevi tazminat talepleri de koşulları çerçevesinde gündeme gelir. [14]
Ölüm belgesi, savcılık dosya numarası, otopsi veya adli raporlar, nüfus kayıtları, gelir belgeleri, destek ilişkisini gösteren kayıtlar ve cenaze giderleri toplanmalıdır. İdari yargının görevli olduğu kamu hizmeti kaynaklı zararda İYUK 13 başvurusu; trafik mevzuatı veya özel kişinin sorumluluğuna dayanan uyuşmazlıkta ise ilgili adli yargı yolu değerlendirilmelidir. Belediye başkanının adını yazıp bütün talepleri ona yöneltmek, doğru tüzel kişiye karşı tazminat talebinin yerine geçmez. [16, 59]
Ölenin hayat veya ferdi kaza sigortası, işverenin sorumluluk poliçesi ve sosyal güvenlik hakları ayrıca araştırılmalıdır. Bu ödemelerin niteliği ve diğer tazminatlarla ilişkisi farklıdır. Her ödeme her tazminattan otomatik düşülmez; aynı zarar bakımından çifte tahsil de yapılamaz. Hak sahiplerinin her birinin talebi ve temsil durumu ayrı dosyalanmalıdır.
Yaralanan Kişiler Nereye Başvurmalı
Yaralanan kişinin ilk adımı sağlık kuruluşuna başvurmak ve yaralanmanın sel olayıyla bağlantısını kayda geçirmektir. Hastane kayıtları, adli rapor, ameliyat belgeleri, istirahat raporları ve takip tedavileri saklanmalıdır. Kalıcı etkiler henüz belirlenmemiş olsa bile ilk kayıtlar geciktirilmemelidir.
Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi kapsamında tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi nedeniyle zararlar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar değerlendirilebilir. Gereken bakım, ulaşım ve rehabilitasyon giderleri belgelenmelidir. Psikolojik etkiler bakımından da uygun sağlık kayıtları alınmalıdır. Manevi tazminat ayrıca istenebilir; ağır bedensel zarar halinde yakınların durumu da kanuni koşullarla incelenir.
Kişi çalışırken veya işverenin yürüttüğü iş nedeniyle sele maruz kalmışsa iş kazası ihtimali araştırılmalıdır. Doğal olay olması iş kazası niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İşverenin ilgili kolluğa derhal, SGK’ye kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirim yükümlülüğü vardır; kanundaki özel başlangıç halleri saklıdır. Çalışan, işveren bildirmedi diye beklememeli; SGK’nin ilgili sosyal güvenlik merkezine belgeleriyle başvurmalıdır. Her günlük ulaşım olayı ise otomatik olarak iş kazası sayılmaz. [15]
Sigorta, iş kazası, idari tazminat ve özel kişiye karşı taleplerin süreleri birlikte izlenmelidir. Kalıcı maluliyet raporu beklenirken diğer başvuru sürelerinin tümüyle durduğu kabul edilmemelidir. İlk dilekçede bilinen zararlar ve devam eden tedavi açıkça belirtilmeli, sonraki artış ve raporlar uygun usulle dosyaya sunulmalıdır.
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davalarında zorunlu arabuluculuk istisnası vardır. 7036 sayılı Kanun’un 3/3. maddesi gereğince bu davalar bakımından dava şartı arabuluculuk uygulanmaz. SGK bildirimi, sosyal güvenlik hakları ve işverene karşı tazminat süreci ayrıca yürütülür. Sel sırasında işyerinde zarar gören her kişi için olayın iş kazası niteliği somut koşullarla belirlenmelidir. [46]
Tehlikeli İşyerinde Çalışmaktan Kaçınma Hakkı
Su basmış depo veya bodrumda temizlik görevi verildiğinde, 6331 sayılı Kanun’un 13. maddesindeki koşullar değerlendirilmelidir. Ciddi ve yakın tehlikeyle karşılaşan çalışan, iş sağlığı ve güvenliği kuruluna; kurul yoksa işverene başvurarak tehlikenin tespitini ve tedbir alınmasını isteyebilir. Kararın acilen verilmesi ve çalışana yazılı bildirilmesi gerekir. Talep kabul edilirse çalışan gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir; bu dönemde ücreti ve diğer hakları korunur. [61]
Ciddi ve yakın tehlikenin önlenemez olduğu durumda ise çalışan, bu başvuru usulünü beklemeden işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk ederek güvenli yere gider; bu hareketi nedeniyle hakları kısıtlanamaz. Bu düzenleme selden etkilenen bütün işyerlerinde koşulsuz devamsızlık hakkı olarak yorumlanmamalıdır. Tehlikenin yeri, niteliği, verilen görev ve bildirimler mümkün olduğunca kayıt altına alınmalıdır. Acil güvenlik için yazışma tamamlanması beklenmez. [61]
Kamu Kurumuna Tazminat Başvurusu: Bir Yıl, Beş Yıl, Otuz Gün ve Altmış Gün
İdari yargının görevli olduğu ve sel zararının kamu hizmetindeki bir eylem veya ihmale bağlandığı dosyalarda İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 13. maddesi temel başvuru yoludur. Zarar gören kişi, idari eylemi ve zararı öğrendiği tarihten itibaren bir yıl, her durumda eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye hakkının yerine getirilmesi için başvurmalıdır. İdari nitelik veya sorumluluğun sonradan anlaşılması gibi özellikler başlangıcı etkileyebilir; bunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Karayolu ve trafik mevzuatına dayanan görev ayrımı, araçlar bölümünde açıklanmıştır. [16, 59]
Buradaki bir yıl, doğrudan dava açmak için tanınmış genel bir bekleme süresi değildir. Önce ilgili idareye tazminat talebi sunulur. İdare talebi açıkça reddederse, ret işleminin usulüne uygun bildiriminin ardından genel olarak altmış günlük dava açma süresi işler. Başvurudan itibaren otuz gün cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır; bu otuz günün bitiminden sonra genel altmış günlük süre hesaplanır.
Otuz günlük sessizlik süresi dolmadan yazılı ret gelmişse, otuz gün daha beklenerek süre ertelenemez. Altmış gün “iş günü” değildir. Tebliğ tarihi, son günün tatile rastlaması ve kanundaki özel durumlar ayrıca hesaplanır. Örneğin 19 Ekim 2026’da idareye ulaşan bir başvuruda hiç cevap verilmediği varsayılırsa otuz günlük dönem 18 Kasım’da biter. Normal altmış günlük son gün 17 Ocak 2027 Pazar’a rastladığından, bu örnekte tatil kuralıyla 18 Ocak Pazartesi gündeme gelir. Bu örnek farklı tebliğ veya cevap bulunan dosyaya aynen uygulanamaz.
Başvuru, olayın niteliğine göre İBB’ye, İSKİ Genel Müdürlüğüne, ilgili ilçe belediyesine veya sorumluluğu araştırılan diğer idareye yöneltilmelidir. İSKİ ile İBB ayrı tüzel kişilerdir. Görev paylaşımı belirsizse ilgili kurumlara ayrı, somut gerekçeli başvurular yapılması ve görev belgelerinin istenmesi değerlendirilmelidir. Bir kuruma yapılan başvurunun bütün kurumlar bakımından süreyi koruyacağı varsayılmamalıdır.
Dilekçede başvuranın kimlik ve iletişim bilgileri, olay tarihi ve adresi, zarar kalemleri, talep edilen tutar, kurumun sorumluluğuna ilişkin açıklama, deliller, faiz talebi ve ödeme bilgileri yer almalıdır. Sadece “mağduriyetim giderilsin” denilmesi yerine parasal talep açıkça kurulmalıdır. Hasar henüz bütünüyle hesaplanamıyorsa mevcut belgelerle miktarlandırma ve sonradan talep artırma imkânları usulüne uygun planlanmalıdır.
Başvuru evrak kayıt birimine verilerek tarih ve numara alınabilir; uygun KEP, noter veya teslimi kanıtlayan diğer yazılı yöntemler kullanılabilir. CİMER’e genel şikâyet yazmak veya telefonla kayıt açmak, doğru idareye yapılmış açık tazminat başvurusunun bütün koşullarını her durumda karşılamaz. Başvurunun ulaştığı tarih ve ekleri saklanmalıdır.
Retten sonra, kamu hizmetinden doğan zarar bakımından görevli idare mahkemesinde tam yargı davası açılması değerlendirilir. İstanbul’daki hizmet ve olay için çoğunlukla İstanbul idare mahkemeleri gündeme gelir; özel görev ve yetki kuralları ayrıca kontrol edilir. Dava adliye kayıt birimi veya gerekli elektronik imza koşullarıyla UYAP üzerinden açılır. CİMER’e yeniden yazmak mahkemede dava açmak değildir. Aynı dilekçeyi tekrar vermek de geçmiş dava süresini kendiliğinden yenilemez.
Özel Kişilere Karşı Dava ve Arabuluculuk Süreleri
Özel kişinin haksız fiiline dayanan taleplerde Türk Borçlar Kanunu’nun 72. maddesi uyarınca genel zamanaşımı, zarar ile tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her durumda fiilden itibaren on yıldır. Fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa ilgili uzun süre uygulanabilir. Sözleşme, yapı ayıbı, iş kazası veya başka özel sebebe dayanan taleplerin süreleri ayrıca değerlendirilmelidir. [14]
Dava öncesinde her uyuşmazlıkta arabuluculuk zorunlu değildir. Kira ve kat mülkiyetinden doğan uyuşmazlıklar ile kanuni koşulları taşıyan ticari ve tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir. Başvuru ilgili adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır. İdare mahkemesinde görülecek tam yargı davası için bu yol genel bir ön şart değildir.
Tüketici niteliğindeki uyuşmazlıklarda 2026 yılı için 186.000 TL’nin altındaki taleplerde tüketici hakem heyeti sınırı dikkate alınmalıdır. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklar bakımından tüketici mahkemesi ve uygulanabilir dava şartı arabuluculuk değerlendirilir. Sigorta tahkimi gibi özel alternatifler ayrıca gözetilir. Ticari stok poliçesi uyuşmazlığını, sırf sigorta içerdiği için tüketici dosyası saymak doğru değildir. [17]
İhtarname ve Arabuluculuk Süreleri Nasıl Etkiler
Özel kişiye noter ihtarnamesi göndermek, tek başına zamanaşımını kesen bir işlem değildir. Talebi bildirmeye ve koşullarına göre temerrüde yarar; dava veya diğer koruyucu işlemlerin yerine geçmez. Delil tespiti yapılması da esas tazminat talebinin zamanaşımını kendiliğinden kesmez. [33]
Dava şartı arabuluculukta 6325 sayılı Kanun’un 18/A maddesi uyarınca büroya başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Bu etki, ilgili özel hukuk uyuşmazlığı ve tarafları bakımından değerlendirilir. Özel şirkete karşı arabuluculuğa başvurulması, belediyeye karşı açılacak idari davanın süresini kendiliğinden durdurmaz. Son tutanak tarihi kaydedilmeli, kalan süre ayrıca hesaplanmalıdır. Afetin meydana gelmesi de özel bir düzenleme bulunmadan bütün hukuki süreleri otomatik durdurmaz. [35]
Talep Tutarı Sonradan Artırılabilir mi ve Faiz Nasıl İstenmeli
Maddi zarar ilk başvuruda bütünüyle belirlenemeyebilir. Tam yargı davasında İYUK 16/4, dava dilekçesindeki miktarın nihai karar verilinceye kadar harcı ödenerek bir defaya mahsus artırılmasına imkân tanır. Artırımın zamanı ve kapsamı dosyaya göre planlanmalı; rapor geldikten sonra gerekli işlem yapılmadan karar verilmesi beklenmemelidir. Bu hüküm yeni zarar türlerinin ve başlangıçta istenmeyen bütün taleplerin sınırsızca eklenebileceği anlamına gelmez. [36]
Faiz de başvuruda ve dava dilekçesinde açıkça istenmelidir. Başlangıç tarihi ve uygulanacak faiz, idari tazminat, haksız fiil, sözleşme ve sigorta alacağında aynı kurala bağlı değildir. Anapara tutarı artırılırken faiz talebinin durumunun da kontrol edilmesi gerekir. Sadece “fazlaya ilişkin haklar saklıdır” yazılması, usulüne uygun talep ve miktar artırımının yerine geçmez.
Sigorta Eksik Öder veya Ödemezse Ne Yapılır
Önce sigorta şirketine gerekçeli ve yazılı bir talep sunulmalıdır. Ret yazısı, poliçe, hasar hesabı ve eksper raporu karşılaştırılmalı; hangi kalemin neden istenildiği gösterilmelidir. İhbarın geç yapılması da her durumda otomatik hak kaybı anlamına gelmez. Bildirim yükümlülüğünün ihlali, kusur ve zararın artmasına etkisi Türk Ticaret Kanunu ve poliçe koşulları çerçevesinde değerlendirilir.
Sigorta tazminatının muacceliyeti bakımından Türk Ticaret Kanunu’nun 1427. maddesindeki araştırma, belge ve kural olarak kırk beş günlük süre düzenlemesi önemlidir. Şirketin kusuru olmaksızın incelemenin gecikmesi gibi istisnalar vardır. Bu nedenle “her dosyada kırk beşinci gün mutlaka ödeme yapılır” denilemez. Kasko genel şartlarındaki belge ve eksper raporuna bağlı ödeme hükümleri de ayrıca kontrol edilmelidir.
ALO 193 üzerinden başvurulmuşsa, sigortacıya başvuruyu gösteren referans, kayıt tarihi ve iletilen talep dosyaya eklenmelidir. Salt usulsüzlük şikâyeti ile somut sigorta tazminatı talebi aynı işlem değildir. OHİM, sigorta tahkimi veya mahkeme yerine tazminata hükmeden bir merci değildir. [71, 72]
Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmak için önce ilgili sigorta kuruluşuna başvurulmuş olmalıdır. Şirketin talebi karşılamayan nihai cevabı gelirse veya kural olarak on beş iş günü içinde yazılı cevap verilmezse tahkim yolu değerlendirilebilir. Zorunlu trafik sigortasına ilişkin farklı bekleme kuralı, kişinin kendi aracının sel hasarına otomatik uygulanmamalıdır. Sigorta kuruluşunun tahkim sistemine üyeliği ve uyuşmazlığın kapsamı da kontrol edilir. [18]
Komisyonun resmî başvuru sayfasından güncel çevrim içi yöntem, ücret ve belgeler öğrenilebilir. Kimlik veya temsil belgesi, poliçe, şirkete başvuru ve ulaşma kanıtı, cevap, zarar belgeleri, başvuru formu ve ücret dekontu hazırlanmalıdır. Aynı uyuşmazlık için mahkeme, tüketici hakem heyeti ve sigorta tahkimi önünde eş zamanlı dosyalar açılmamalıdır. SEDDK’ye şikâyet ise tek başına kişiye tazminat ödenmesine hükmeden bir yargılama değildir.
Sigorta sözleşmesinden doğan taleplerde TTK 1420 uyarınca genel olarak muacceliyetten itibaren iki yıllık zamanaşımı, sigorta tazminatı ve bedeli talepleri bakımından rizikodan itibaren altı yıllık üst süre dikkate alınır; sorumluluk sigortaları ve özel hükümler saklıdır. Şirketle yazışmaya devam etmek veya incelemenin sürmesi, bütün sürelerin kendiliğinden korunduğu anlamına gelmez.
İnceleme uzarsa TTK 1427/3 kapsamındaki avans hakkı araştırılmalıdır. İhbardan başlayan üç ayda araştırma tamamlanamamışsa, tarafların anlaşması veya uyuşmazlıkta mahkemece yaptırılacak ön ekspertizle belirlenen hasar ya da bedelin en az yüzde ellisi avans olarak ödenir. Poliçe kapsamı ve kanuni koşullar değerlendirilmelidir. Bu, kişinin tek taraflı bildirdiği tutarın yarısının koşulsuz ödenmesi değildir; avans nihai ödemeden mahsup edilir. [37]
Eksik ödeme her zaman teminatın reddinden kaynaklanmaz. TTK 1462 uyarınca, sigorta bedeli gerçek sigorta değerinden düşükse ve aksine anlaşma yoksa kısmi hasarda oransal ödeme gündeme gelebilir. Örneğin stok değeri iki milyon TL, sigorta bedeli bir milyon TL ve hasar dört yüz bin TL ise, yalnızca bu oran esas alındığında ödeme iki yüz bin TL olur. Bu hesap muafiyet, limit, ilk riziko ve diğer poliçe hükümlerinden bağımsız örnektir. Şirketten kesintilerin hesabı yazılı istenmelidir. [37]
Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurudan sonra gelen hakem kararı da süreye tabidir. Komisyonun 2026 açıklamasına göre 35.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda bir defaya mahsus itiraz, kararın bildiriminden itibaren en geç 10 gün içinde Komisyona yapılmalıdır. Parasal sınır bakımından uyuşmazlık başvurusunun yapıldığı tarihteki sınır esas alınır. Elektronik itirazda form sistemce oluşturulur; kâğıt başvuruda güncel form, ücret ve gider belgeleri ile başvurunun süresinde ulaşması izlenmelidir. İtiraz üzerine verilen kararlarda temyiz yolu için ayrıca parasal ve usule ilişkin koşullar bulunduğundan, kararın kanun yolu açıklaması ayrıca incelenmelidir. Sigorta şirketine hasar bildirimi yapmak, hakem kararına itiraz edilmiş sayılmaz. [47]
Bina Hasar Tespiti, Tahliye ve AFAD Hak Sahipliği
Resmî tespit sisteme işlendiğinde, e-Devlet’te Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının “Hasar Tespit Sorgulama ve İtiraz İşlemleri” hizmetinden bina kaydı kontrol edilebilir. Bu hizmete e-Devlet kimlik doğrulamasıyla girilir. İlgili sel olayı veya bina ekranda görünmüyorsa tespit yapılmadığı ya da hiçbir hak bulunmadığı sonucu çıkarılmamalı; İl Müdürlüğünden ve yerel başvuru biriminden yazılı bilgi istenmelidir. Ekranın varlığı, bu selin bütün binaları için çevrim içi itirazın açıldığını göstermez. İlan edilen başvuru kanalı ve süre ayrıca izlenmeli, işlem sonunda başvuru belgesi saklanmalıdır. [50]
Binanın hasar sınıfının belirlenmesi, evdeki eşyanın bedelinin tespiti ve yeni konut ya da kredi için hak sahipliği farklı işlemlerdir. Vatandaş başvurduğu birimden hangi işlemin yapıldığını, kayıt numarasını ve sonucu nereden öğreneceğini istemelidir. İlgili çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlüğü, valilik ve kaymakamlıkların olay için duyurduğu başvuru kanalları izlenmelidir.
7269 sayılı Kanun’un 13. maddesindeki bina hasar tespitine ilişkin itiraz süreci bakımından yerel ilan tarihi önem taşır. Genel itiraz süresi ilan tarihinden itibaren otuz gündür. Hasarsız görülen veya inceleme yapılmadığı ileri sürülen yapı bakımından da kanundaki ön başvuru koşulu dikkate alınmalıdır. Süreyi selin başladığı günden otomatik başlatmak doğru değildir. [19]
Hasar tespit raporunun yalnızca sonraki asıl işlemle birlikte dava edilebileceğini söyleyen eski hüküm, Anayasa Mahkemesinin E.2023/134, K.2023/209 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle doğrudan yargısal denetimin her durumda kapalı olduğu söylenemez. İptal davası, idari itiraz ve yürütmenin durdurulması ihtiyacı, ilgili rapor ve karar üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.
Acil yıkım gerektiren bina kararında aynı kanunun farklı usulü gündeme gelebilir: Malik veya vekili, bildiriye karşı üç gün içinde yetkili il veya ilçe idare kuruluna itiraz edebilir. Buna karşılık 3194 veya 6306 sayılı kanuna dayanılarak verilen başka bir kararın yolu farklı olabilir. Bu nedenle kararın dayanağı, tebliğ veya ilan tarihi ve gösterilen başvuru mercii mutlaka incelenmelidir. İtiraz edilmesi tehlikeli binada kalma hakkı vermez ve uygulamayı kendiliğinden durdurmaz.
AFAD tarafından bir hak sahipliği programı açılırsa talep ve taahhütname için 7269 sayılı Kanun’un 28. maddesindeki ilan tarihinden başlayan iki aylık süre gündeme gelir. Bu süre her sel mağduru için olay tarihinde kendiliğinden başlamaz. Programın kapsamı, başvuru yeri, konut veya işyeri koşulları ve duyurulan takvim izlenmelidir. Hak sahipliği ret kararlarında duyurulan itiraz yolu ve genellikle on beş günlük özel süre ayrıca kontrol edilmelidir. [20]
Acil nakit yardımı almak, zararın tamamının ödendiğini göstermez. Bununla birlikte başvuru sırasında imzalanan sulh, ibra veya feragat içerikli belgeler farklı sonuç doğurabilir. Belgenin adı yerine içeriği okunmalıdır. Sosyal yardım dosyası sürerken sigorta, idari başvuru ve dava takvimi ayrıca yürütülmelidir.
Savcılığa Suç Duyurusu ve Kararlara İtiraz
Ölüm ve yaralanma bulunan olaylarda suç duyurusu, olay yerinin bağlı bulunduğu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir. En yakın savcılık ya da kolluk başvuruyu alıp yetkili yere gönderebilir. Dilekçede olayın zamanı, yeri, ölüm veya yaralanma, bilinen tehlikeler, önceki uyarılar ve araştırılması istenen kurum kayıtları açıklanmalıdır. Görevlilerin isimleri bilinmiyorsa görev ve fiil tarif edilerek sorumluların belirlenmesi istenebilir.
Taksirle öldürme ve taksirle yaralama bakımından kişisel görev, öngörülebilirlik, önlenebilirlik ve nedensellik bağı araştırılır. Yalnızca makam veya unvan ceza sorumluluğu için yeterli değildir. Savcılıktan bakım kayıtlarının, elektrik koruma ve kesinti bilgilerinin, meteorolojik uyarıların, tahliye kararlarının ve kamera görüntülerinin korunması istenebilir.
Taksirle öldürme şikâyete bağlı değildir. Şikâyete bağlı yaralama hallerinde ise TCK 73 uyarınca fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aylık süre gündeme gelir; suçun niteliğine ilişkin istisnalar ayrıca incelenmelidir. Bu nedenle özellikle yaralanmada “nasıl olsa soruşturma var” düşüncesiyle başvuru ertelenmemelidir.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse, suçtan zarar gören kişi CMK 173 uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde yetkili sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. Eski kaynaklardaki on beş gün ifadesi güncel süre yerine kullanılmamalıdır. İtirazda hangi araştırmaların eksik kaldığı ve hangi delilin sonucu değiştirebileceği somutlaştırılmalıdır. [21]
Bazı kamu görevlileri için 4483 sayılı Kanun kapsamında soruşturma izni süreci gerekebilir. Soruşturma izni verilmemesi kararına karşı şikâyetçinin, tebliğden itibaren on günlük itiraz süresi bulunmaktadır. Görevli inceleme mercii, görevlinin konumuna göre bölge idare mahkemesi veya Danıştay olabilir; kararda gösterilen yol kontrol edilmelidir. Bu on gün, savcılığın kovuşturmama kararına karşı iki haftalık süreden farklıdır. [22]
Esnaf İçin Vergi Borcunun Ertelenmesi ve Afet Nedeniyle Terkin
Vergi yönünden üç ayrı işlem araştırılmalıdır: yerine getirilemeyen ödevler için mücbir sebep, ödeme güçlüğü için ilgili tecil veya erteleme yolu ve kanuni şartları varsa afet nedeniyle vergi borcunun terkini. Bunlardan biri için yapılan başvuru, diğerlerinin kendiliğinden kabul edildiği anlamına gelmez.
Vergi Usul Kanunu’nun 115. maddesi, su basması gibi afetler nedeniyle varlıklarının en az üçte birini kaybeden mükelleflerin, afetin zarar verdiği gelir kaynaklarıyla ilgili vergi borçları ve cezalarının zararla orantılı olarak kısmen veya tamamen terkinini düzenler. Dükkânda mal kaybı bulunması, bütün vergi borçlarının silinmesi için yeterli değildir. Malvarlığı, zarar oranı, borcun ilgili gelir kaynağıyla bağlantısı ve kanuni koşullar belgelenmelidir. [51]
Başvuru bağlı olunan vergi dairesine yapılmalı; vergi kimlik numarası, işletme ve olay adresi, olay tarihi, istenen işlem, borçların tür ve dönemleri yazılmalıdır. Hasar kayıtları, envanter, muhasebe belgeleri ve mevcut tespitler eklenmelidir. Mükellef, hangi borçların hangi hukuki sebeple değerlendirilmesini istediğini mali müşaviriyle belirlemeli ve vergi dairesinden yazılı cevap almalıdır.
6183 sayılı Kanun’un 105. maddesindeki tabii afet nedeniyle terkin de ayrı bir yoldur. Bu madde bakımından afet tarihinden itibaren altı ay içinde ilgili kamu idaresine yazılı başvuru gerekir. GİB’in Tahsilat Genel Tebliği, Vergi Usul Kanunu kapsamındaki alacaklarda VUK 115’in; onun dışında kalan ve ilgili koşulları taşıyan kamu alacaklarında 6183 sayılı Kanun’un 105. maddesinin uygulanacağını açıklamaktadır. Altı aylık süre, bütün vergi işlemleri veya bütün sel tazminatı talepleri için ortak süre gibi kullanılamaz. [52]
SGK Prim Ertelemesinde Üç Aylık Başvuru Süresi
5510 sayılı Kanun’un 91. maddesi, afet nedeniyle ekonomik kayba uğrayan işverenler ve kapsamındaki sigortalılar için prim borçlarının ertelenmesine imkân tanır. Bireysel talep yolunda afet tarihinden itibaren üç ay içinde başvuru yapılması ve ödeme aczinin incelemeyle anlaşılması gerekir. Uygun bulunan borçlar afet tarihinden itibaren bir yıla kadar ertelenebilir. Ertelenen borç silinmez. Bakanlığın 2024 tarihli açıklaması da bu koşulları belirtmektedir. [53]
İşyerinin bağlı olduğu sosyal güvenlik merkezine veya ilgili SGK il müdürlüğüne hitaben dilekçe hazırlanmalı; işyeri sicil numarası veya sigortalılık bilgisi, olay ve zarar açıklaması, istenen erteleme, mevcut borçlar ve ödeme güçlüğünü gösteren belgeler sunulmalıdır. İtfaiye veya diğer tespit kayıtları, fotoğraflar, stok ve mali durum belgeleri başvuruyu destekleyebilir. Sunulan ekler ve evrak kayıt numarası saklanmalıdır.
Bölgesel bir SGK erteleme kararı varsa kapsamı, borç dönemleri, yeni vadeleri ve bildirim hükümleri ayrıca incelenmelidir. Başka bir afet için çıkarılan duyuru İstanbul seline kendiliğinden uygulanmaz. Bireysel talep süresi geçirilmemeli; başvurunun kabulü ve hangi borçları kapsadığı yazılı karardan öğrenilmelidir. Prim ertelemesi, çalışanların bütün işe giriş, iş kazası veya diğer bildirimlerinin otomatik ertelendiği varsayımına dayanak yapılamaz.
Sel Nedeniyle Çalışamayan İşçiler İçin Kısa Çalışma
İŞKUR’un resmî açıklamasına göre su baskını, kısa çalışma bakımından zorlayıcı sebep oluşturabilen olaylardandır. Haftalık çalışma süresinin geçici olarak en az üçte bir azalması veya faaliyetin tamamen ya da kısmen en az dört hafta durması koşulları araştırılır. Kısa çalışma, kural olarak üç ayı aşmayan çalışılamayan dönem için gelir desteği sağlar; uygunluk ve işçi yönünden sigortalılık koşulları ayrıca aranır. [54]
Başvuruyu işçiler adına işveren e-Devlet üzerinden yapar. İŞKUR’un başvuru sayfasındaki güncel sigortalı listesi kullanılmalı; çalışma azalması veya durmasının tarihleri ve nedenleri, selin işyerine etkisini gösteren kayıtlarla açıklanmalıdır. Başvuru sonucu e-Devlet’ten izlenir. Su baskını gerekçeli başvurularda, ekonomik kriz başvurularındaki türden ayrıca İŞKUR Yönetim Kurulu kararı aranmaz; bu durum uygunluk incelemesini ve diğer koşulları kaldırmaz. [54, 55]
Kısa çalışma başvurusu yapıldığı için çalışanlara kesin ödeme yapılacağı söylenmemelidir. Çalışan kendi adına bu kısa çalışma başvurusunu yapamaz; işverenden başvuru durumunu, kapsama alınan günleri ve listeyi öğrenmeli, yanlışlık halinde İŞKUR’a kayıtlarıyla müracaat etmelidir. Kısa çalışma, iş sözleşmesinin sona erdirilmesi ve iş kazası tazminatı farklı haklardır.
Kısa çalışma ödeneğinde çalışan yönünden, kısa çalışma başlangıcından önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olma ve son üç yılda en az 450 gün işsizlik sigortası primi koşulu araştırılır. Günlük tutar, son on iki aylık prime esas kazanca göre hesaplanan ortalama brüt kazancın yüzde 60’ıdır; aylık üst sınır brüt asgari ücretin yüzde 150’sidir. Çalışılmayan süreye göre hesap yapılır. [69]
Zorlayıcı sebebe dayanan kısa çalışmada ödeme, kanundaki bir haftalık süreden sonra başlar. İlk haftanın ücret ve prim yükümlülükleri işverene aittir. İşçi bu süre için de ödeme ve bordro kayıtlarını istemelidir. Kısa çalışma ödeneği alınan dönemde genel sağlık sigortası primi ödenirken emeklilik yönünden uzun vadeli sigorta priminin de yatırıldığı varsayılmamalıdır. [54]
İşini Kaybeden Çalışanın İşsizlik Ödeneği Başvurusu
İş sözleşmesi sona eren çalışan bakımından kısa çalışmadan ayrı olarak işsizlik ödeneği değerlendirilmelidir. İŞKUR’un açıkladığı genel koşullar; kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalma, son 120 gün hizmet akdine tabi olma ve son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi bulunmasıdır. Selin yaşanması tek başına hak kazandırmaz; sözleşmenin hangi nedenle sona erdiği ve sigortalılık kayıtları incelenir. [62]
Başvuru, sözleşmenin sona ermesinden sonraki 30 gün içinde İŞKUR birimine şahsen veya İŞKUR’un elektronik kanalları ve e-Devlet üzerinden yapılabilir. Mücbir sebepler dışında geç başvurulan süre, toplam hak sahipliği süresinden düşülür. Başvuruyu çalışan yapar; işverenin kısa çalışma başvurusu bu işlemin yerine geçmez. Başvuru belgesi, işten ayrılış bilgileri ve varsa gecikmeyi açıklayan belgeler saklanmalıdır. [62]
Yıkılan veya Kullanımı Yasaklanan Binanın Emlak Vergisi
Emlak Vergisi Kanunu’nun 9. maddesine göre yanan, yıkılan veya tamamen kullanılmaz hale gelen binalarda bina vergisi mükellefiyeti, olay tarihini takip eden taksitten itibaren sona erer. Kanuni yetkiye dayanılarak oturulması ve kullanılması yasaklanan binalar için ise yasak devam ettiği sürece, olaydan sonraki taksitler bakımından verginin alınmamasına ilişkin ayrı hüküm vardır. Geçici bir su baskını veya birkaç eşyanın zarar görmesi bu koşullarla aynı değildir. [56]
Malik ilgili ilçe belediyesinin emlak vergisi birimine yazılı bildirim yapmalı; bina kaydı, adres ve ada parsel, hasarın tarihi, yıkım veya kullanım yasağı kararı ile ilgili tespitleri sunmalıdır. Hangi taksitten itibaren işlem yapılacağı ve vergi kaydının nasıl düzeltildiği yazılı olarak sorulmalıdır. Arsanın vergilendirilmesi ayrı değerlendirildiğinden, bina vergisinin sona ermesi bütün taşınmaz vergilerinin kalıcı olarak kalktığı anlamına gelmez.
Sorumlunun Sigortasına Başvuru ve Sigorta Ödemesinden Sonraki Haklar
Zarar görenin kendi kaskosu veya konut sigortası bulunmasa da sorumlu kişinin ya da işletmenin olay kapsamındaki sorumluluk sigortası araştırılmalıdır. Otopark işletmecisinin, işverenin veya başka bir sorumlunun böyle bir poliçesi varsa, TTK 1478 kapsamında teminat koşulları ve sigorta bedeli sınırında doğrudan sigortacıdan tazminat istenebilir. Sorumluluk, poliçe kapsamı ve zararla bağlantı kanıtlanmalıdır. [57]
Mal sigortacısı ödeme yaptığında, TTK 1472 gereğince ödediği tutar ölçüsünde sigortalının sorumlulara karşı hakkına halef olur. Karşılanmayan zarar için mağdurun hakkı devam eder. Sorumluya verilecek ibra veya feragat, sigortacıya geçen hakkı zedelememelidir. Bu kural hayat sigortasının ödeme rejimiyle karıştırılmamalıdır. [57]
Kredili araç veya konutta rehin ya da ipotek varsa TTK 1456 uyarınca sınırlı ayni hak, koşulları çerçevesinde sigorta tazminatı üzerinde de devam eder. Bankadan kalan borç ve ödeme için gereken onay; sigortacıdan ödemenin kime, hangi hesaba ve hangi hukuki sebeple yapılacağı yazılı istenmelidir. [57]
Hasar dosyasında sigorta ödemesi, bankaya yapılan mahsup, mağdura kalan tutar ve henüz karşılanmayan zararlar ayrı gösterilmelidir. Ödeme emrinde veya mutabakat yazısında belirtilmeyen bir kalemin ödendiği varsayılmamalıdır. Birden fazla dosya varsa tahsilatlar ilgili dosyalara bildirilmelidir.
Yanlış Yargı Kolunda Açılan Davada Yeni Süre
Kamu hizmeti kaynaklı zarar ile özel işletmeye karşı talep aynı olayda bulunabilir. Bu nedenle davanın adli veya idari yargıda açılması gerektiği başlangıçta belirlenmelidir. İdari yargının görevindeki bir dava adli yargıda açılmış ve görev yönünden reddedilmişse, İYUK 9 uyarınca kararın kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli idari yargı yerinde dava açılması gündeme gelir. Koşulları varsa önceki başvuru tarihi korunur. [58]
İYUK 13, görevsiz adli yargı merciine açılmış tam yargı davasının görev yönünden reddi sonrasında idari yargıda açılacak davada ayrıca idareye ön başvuru aranmayacağını da düzenler. Bu özel yol; ilk davanın süresi, niteliği ve kesinleşme kaydı incelenerek kullanılmalıdır. Her yanlış kuruma dilekçe verilmesi bu korumadan yararlanmaz. [58]
Görevsizlik kararı alınırsa dosyanın kendiliğinden doğru mahkemeye gideceği düşünülerek beklenmemelidir. Kararın tebliği ve kesinleşmesi, kanun yolu durumu ve yeni dava süresi ayrı kontrol edilmelidir. Adli yargı içindeki görev veya yetki uyuşmazlığının dosya gönderme usulü de bu otuz günlük kuralla aynı değildir.
Başvuru Süreleri İçin Kısa Takvim
| İşlem | Nereye başvurulur? | Süre ve başlangıç |
| Kasko hasar ihbarı | Kasko şirketi veya ALO 193 OHİM | Genel şartlarda öğrenmeden itibaren en geç 5 iş günü |
| Konut ve işyeri sigorta ihbarı | İlgili sigorta şirketi | Uygulanabilir genel şartlarda 5 iş günü; poliçe ayrıca incelenir |
| Sigorta tahkimi ön başvurusu | Önce şirket, sonra Sigorta Tahkim Komisyonu | Nihai olumsuz cevap veya kural olarak 15 iş günü cevapsızlık; OHİM kaydının içeriği ve ilgili koşullar ayrıca incelenir |
| İdari eylem nedeniyle tazminat talebi | Sorumlu ilgili kamu kurumu | İdari yargı kapsamındaysa öğrenmeden 1 yıl, eylemden en geç 5 yıl; trafik görev ayrımı ayrıca incelenir |
| İdari başvuruda sessizlik | Başvurulan kamu kurumu | Başvurudan itibaren 30 gün sonunda zımni ret |
| Tam yargı davası | Görevli ve yetkili idare mahkemesi | Ret bildirimi veya zımni ret sonrasında genel olarak 60 gün |
| Özel kişiye karşı haksız fiil talebi | Görevli hukuk mahkemesi; gerekiyorsa önce arabuluculuk | Öğrenmeden 2 yıl, fiilden 10 yıl; uzun ceza süresi ve özel hükümler saklı |
| Ticari defter için zayi belgesi | İşletme yerindeki yetkili mahkeme | Zıyaın öğrenilmesinden 30 gün |
| Bina hasar tespitine itiraz | İlanda gösterilen yetkili idari birim | 7269 kapsamında yerel ilandan itibaren genel olarak 30 gün |
| Acil yıkım kararına itiraz | 7269 kapsamında yetkili il veya ilçe idare kurulu | Bildiriye karşı 3 gün; farklı kanuna dayanan karar ayrıca incelenmeli |
| AFAD hak sahipliği talebi | İlanda belirtilen AFAD veya başvuru birimi | Program açıldığında ilgili ilandan itibaren 2 ay |
| Şikâyete bağlı yaralama | Savcılık veya kolluk | Fiil ve failin öğrenilmesinden 6 ay |
| Kovuşturmama kararına itiraz | Yetkili sulh ceza hâkimliği | Tebliğden itibaren 2 hafta |
| Soruşturma izni verilmemesine itiraz | Kararda belirtilen yargı mercii | Tebliğden itibaren 10 gün |
| Konut satışında ayıp talebi | Satıcı; uyuşmazlığa göre tüketici yolu veya görevli hukuk mahkemesi | Tüketici işlemi konutta kural olarak teslimden 5 yıl; ikinci elde en az 3 yıl; istisnalar saklı |
| Eser sözleşmesinde yapı ayıbı | Yüklenici; görevli mahkeme ve gerekiyorsa arabuluculuk | TBK 478 kapsamında teslimden 5 yıl, ağır kusurda 20 yıl; bildirim koşulları ayrıca izlenir |
| Bilgi edinme başvurusu | Belgeyi bulunduran ilgili kamu kurumu | Kural olarak 15 iş gününde erişim; kanuni koşullarla 30 iş günü |
| SGK bireysel afet erteleme talebi | İlgili SGK birimi | Afet tarihinden itibaren 3 ay; inceleme ve kanuni koşullar aranır |
| 6183 madde 105 kapsamında afet terkini | İlgili kamu idaresi | Afet tarihinden itibaren 6 ay içinde yazılı başvuru; VUK kapsamı ayrıca ayrılır |
| Adli yargıda görev reddinden sonra idari dava | Görevli idari yargı yeri | İYUK 9 kapsamında kesinleşmeyi izleyen günden itibaren 30 gün |
| Bilgi edinme reddine itiraz | Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu | Açık ret tebliğinden 15 gün; cevapsızlıkta özel takvim ayrıca hesaplanır |
| İşsizlik ödeneği | İŞKUR birimi veya elektronik başvuru kanalları | Fesihten sonraki 30 gün; hak kazanma koşulları ve mücbir sebep ayrıca incelenir |
Belge ve Tazminat Taleplerinde Kullanılabilecek Kısa Örnekler
Aşağıdaki ifadeler dilekçenin talep kısmı için örnektir. Başvuranın adı, iletişim bilgileri, olay tarihi ve açık adresi; gerektiğinde plaka, ada parsel ve bağımsız bölüm bilgisi eklenmelidir. Evrak numarası ve teslim tarihi saklanmalıdır. Aynı metni bütün kurumlara göndererek bütün hakların korunduğu varsayılmamalıdır.
İtfaiye olay raporu için: “Belirttiğim tarih ve adresteki su baskınına ilişkin itfai olay raporu ve varsa ek raporun tarafımla ilgili kısımlarının örneğinin verilmesini, müdahale birimi ve olay kayıt numarasının bildirilmesini talep ederim.” İtfaiyenin müdahale ettiği olayın raporu ile malın bedelini belirleyen ekspertiz farklıdır. [38]
AFAD kayıt ve yönlendirme talebi için: “Olayla ilgili mevcut müdahale, tahliye ve tespit kayıtlarının tarafımla ilgili örneklerinin verilmesini; açık yardım programı varsa yetkili birim, gerekli belgeler ve son başvuru tarihinin bildirilmesini; başka kurumun görevindeki talebimin ilgili kuruma gönderilerek tarafıma bilgi verilmesini talep ederim.” Bu istek, ayrı bir tazminat talebinin yerine kullanılmamalıdır.
İmar ve bakım belgeleri için: “Belirttiğim taşınmazı etkileyen dere veya drenaj hattına ait mevcut proje, bakım ve temizlik tutanakları, önceki arıza bildirimleri ve varsa tahliye kararlarının erişime açık kısımlarının örneklerinin verilmesini talep ederim.” Belge başka kurumdaysa yönlendirme istenmeli; kurumdan yeni rapor hazırlaması istenmesiyle mevcut belgeye erişim ayrılmalıdır. [29]
İdari yargı kapsamındaki zarar için: “Olay ve ekli belgelerle açıkladığım zarar kalemlerine karşılık toplam [tutar] TL’nin uygulanacak faiziyle ödenmesini talep ederim.” Bu örnek, zarar kalemleri ve miktarı yazılmadan yeterli başvuru oluşturmaz. Kurumun sorumluluğuna ilişkin olaylar, mevcut deliller, faiz istemi ve ödeme bilgileri ayrıca açıklanmalıdır. [16]
Sigorta hasar bildirimi için: “Poliçem kapsamında belirtilen tarih ve adresteki sel zararının değerlendirilmesi için hasar dosyası açılmasını; dosya numarası, gerekli belgeler ve yapılan inceleme sonucunun yazılı bildirilmesini talep ederim.” İlk ihbarın yapıldığı kanal ve tarih saklanmalı, eksik belgeler sonradan dosyaya sunulmalıdır.
Başvuru Dosyası Nasıl Hazırlanır
Her zarar gören adına bir ana dosya oluşturulması yararlıdır. Dosyanın ilk sayfasına olay tarihi, adres, başvuranın sıfatı, zarar türü ve mevcut başvurular yazılmalıdır. Aynı evde yaşayan herkes aynı malın sahibi olmayabilir; kiracı, malik ve işyeri işletmecisinin talepleri karıştırılmamalıdır. Şirket zararında başvurunun yetkili temsilci tarafından yapılması, başvuran adına düzenlenmiş belgelerin ve temsil yetkisinin dosyada bulunması gerekir.
Araç dosyasında olaydan önceki kullanım ve bakım kayıtları, kilometre, rayiç değer karşılaştırmaları, servisin su girişine ilişkin tespiti ve onarım kalemleri birlikte saklanmalıdır. Ev dosyasında odalara göre eşya dökümü, binaya ait sabit zararlar ve kiracının taşınabilir eşyası ayrılmalıdır. İşyeri dosyasında stok listesinin muhasebe ve alış kayıtlarıyla uyuşması sağlanmalıdır. Ölüm veya yaralanmada ise kişisel sağlık ve gelir belgeleri diğer aile üyelerinin zararlarından ayrı tutulmalıdır.
Kuruma verilecek dilekçenin sonuç bölümünde yalnızca inceleme yapılması istenmemelidir. Örneğin olay tarihi ve adresi belirtildikten sonra, belgelerle açıklanan araç, eşya veya işyeri zararının belirli tutarı ve uygulanacak faiziyle ödenmesi açıkça talep edilmelidir. Bu ifade her dosyaya kopyalanacak hazır bir dilekçe değildir; olayın teknik nedeni, hukuki ilişki ve talep miktarı somutlaştırılmalıdır. Ölüm veya yaralanmaya ilişkin maddi ve manevi talepler de ayrı başlık ve tutarlarla kurulmalıdır.
Başvurunun bir nüshası, ekler listesi ve teslim alındısı birlikte saklanmalıdır. Elden teslimde kaşeli kayıt örneği; elektronik başvuruda gönderim ve teslim kayıtları; postada ise teslim tarihi korunmalıdır. Sadece kargo gönderi fişi, içindeki dilekçenin ve eklerin ne olduğunu tek başına göstermeyebilir. Bu nedenle gönderilen belgenin imzalı örneği ile eklerinin aynı dosyada bulunması önemlidir. Kurumun istediği ek evrakın hangi tarihte tamamlandığı da kaydedilmelidir.
Dosya takviminde başvurunun ulaştığı gün, cevabın tebliğ edildiği gün, uygulanacak süre ve hesaplanan son gün ayrı kaydedilmelidir. Sigorta şirketinin sıradan e-postasıyla belediyenin resmî tebligatı aynı hukuki işleme tabi tutulmamalıdır. UETS üzerinden yapılan elektronik tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır. Süre hesabında bu kayıt ve tebliğ mazbatası incelenmelidir; yalnızca SMS bildiriminin tarihine bakılmamalıdır. Bu kural her e-posta veya KEP yazışmasına otomatik uygulanmaz. [68]
Kurumlar arası sorumluluk tartışması varsa imar dosyası, dere ıslah projesi, bakım ve temizlik tutanakları, önceki baskın şikâyetleri, meteorolojik uyarılar ve tahliye yazışmaları istenmelidir. Vatandaş bunların tamamına ulaşamıyorsa hangi belgenin hangi kurumdan getirtilmesi gerektiğini başvurusunda ve dava dilekçesinde gösterebilir. Belge talebi yapılması, tazminat başvurusu veya dava süresinin ayrıca izlenmesi gereğini ortadan kaldırmaz.
Ödeme teklifinde tutarın hangi zararları karşıladığı yazılı olarak açıklanmalıdır. Örneğin araç onarım bedeli ödenirken çekici, zorunlu ulaşım veya başka bir sorumluya yöneltilecek bakiye zararların durumu belirsiz bırakılmamalıdır. “Bütün haklarımı aldım” anlamı taşıyan metinler, yalnızca banka hesabına geçecek miktara bakılarak imzalanmamalıdır. Hakların kapsamı, eksik kalan talepler ve sigortacının rücu ilişkisi değerlendirilmelidir.
Tablodaki süreler birbirinin alternatifi değildir. Bir aile aynı anda sigorta dosyası, idari tazminat başvurusu, ceza soruşturması ve AFAD başvurusu takip edebilir. Her işlem için ayrı bir dosya açılmalı; başvuru belgesi, teslim tarihi, cevap tarihi ve son gün takvime işlenmelidir. Erişilen bir haber veya sözlü açıklama yerine tebliğ ve ilan belgeleri esas alınmalıdır.
Maddi imkânı bulunmayan kişiler, avukatlık desteği için İstanbul Barosunun adli yardım birimine; mahkeme harç ve giderleri yönünden ise ilgili mahkemeye adli yardım talebiyle başvurabilir. Bunlar farklı değerlendirmelerdir. Gelir, malvarlığı ve hane durumunu gösteren belgeler hazırlanmalı; hukuki yardım talebinin diğer süreleri kendiliğinden durdurmadığı unutulmamalıdır. [23]
Selden sonra hakların korunması, yalnızca zararın büyük olduğunu anlatmaya değil; zarar kalemlerini belgelemeye, sorumlu kişiyi veya kurumu doğru belirlemeye ve her başvuruyu kendi süresinde yapmaya bağlıdır. Araç için servis ve poliçe dosyası, ev için bina ve eşya kayıtları, işyeri için stok ve ticari belgeler, ölüm ve yaralanma için sağlık ve destek kayıtları ayrı hazırlanmalıdır. Somut dosyada görevli merci ve süre hesabı, karar ve belgeler görülerek yapılmalıdır.
Her Başvuru İçin Ayrı Takip Kaydı Tutulmalı
| Dosyada kaydedilecek bilgi | Yazılacak ayrıntı | Neden gerekli |
| Muhatap ve talep | Kurum veya şirket; rapor, yardım, sigorta ya da tazminat istemi | Hangi hakkın kullanıldığını ayırır |
| Gönderim ve ulaşma | İki tarih ayrı; evrak, KEP, posta veya çevrim içi numara | Sürenin başlangıcını ve teslimi belgelendirir |
| Ekler | Zarar listesi, fotoğraf, fatura, rapor ve teslim edilen diğer belgeler | Dosyada neyin bulunduğunu gösterir |
| Cevap ve tebliğ | Karar tarihi, teslim tarihi, zarf ve elektronik bildirim | İtiraz ve dava süresini hesaplatır |
| Sonraki işlem | Yetkili merci, yapılacak işlem ve hesaplanmış son gün | Rapor veya yardım beklerken süre kaybını önler |
Son gün, yalnızca olay tarihine bakılarak belirlenmemelidir. Öğrenme, kuruma ulaşma, ilan ve tebliğ farklı işlemlerde farklı başlangıçlar doğurur. Tebligat ve resmî tatil kuralları da ayrıca kontrol edilmelidir. Dosyaya “rapor bekleniyor” yazılması herhangi bir kanuni süreyi durdurmaz.
Kaynaklar
[1] Habertürk, 17 Ekim 2026, İstanbul ve Kocaeli can kayıpları ve arama çalışmaları. Kaynak bağlantısı [2] Sözcü, 15 Ekim 2026, İstanbul Valiliğinin ilk yaralı ve eğitim açıklaması. Kaynak bağlantısı [3] Habertürk, 17 Ekim 2026, sigorta bildirimleri ve sektör zarar tahmini. Kaynak bağlantısı [4] İBB AKOM, 15 Ekim 2026, yağış ölçümleri. Kaynak bağlantısı [5] Anadolu Ajansı, 14 Ekim 2026, ilçelerden su baskını haberleri. Kaynak bağlantısı [6] İstanbul Valisinin dere ıslahı ve yıkım açıklaması, 17 Ekim 2026. Kaynak bağlantısı [7] İstanbul Ansiklopedisi, 1563 seline ilişkin tarihî kayıt. Kaynak bağlantısı [8] İTÜ araştırma kaydı, Nigussie ve Altunkaynak, Ayamama havzasında kentleşme ve taşkın modellemesi, 2019. Kaynak bağlantısı [9] 4373 sayılı Kanun; 2006/27 sayılı Dere Yatakları ve Taşkınlar Genelgesi. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [10] Adalet Bakanlığı İçtihat Bilgi Bankası, ilgili kurumların 2560 ve 5216 sayılı kanunlar çerçevesindeki görevlerine ilişkin karar metni. Kaynak bağlantısı [11] Türkiye Sigorta Birliği, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları. Kaynak bağlantısı [12] DASK, Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları; TSB, Yangın Sigortası Genel Şartları. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [13] 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, özellikle 82, 1420, 1427 ve 1446. maddeler. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [14] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, özellikle 53, 54, 56, 69, 72 ve kiralananın ayıplarına ilişkin hükümler. Kaynak bağlantısı [15] Sosyal Güvenlik Kurumu, İş Kazası bilgilendirmesi. Kaynak bağlantısı [16] 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, özellikle 7, 8, 13 ve 36. maddeler. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [17] Ticaret Bakanlığı, 2026 yılı Tüketici Hakem Heyetlerine İlişkin Bilgilendirme Metni. Kaynak bağlantısı [18] Sigorta Tahkim Komisyonu, Başvuru Nasıl Yapılır? ve başvuruda istenen belgeler. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [19] 7269 sayılı Kanun, özellikle 13, 28 ve 29. maddeler; AYM E.2023/134, K.2023/209. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [20] AFAD, hak sahipliği ilanı örneği ve kamu hizmet standartları. İstanbul’daki olay için ayrıca yerel ilan aranmalıdır. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [21] 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 173. madde; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 73, 85 ve 89. maddeler. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [22] 4483 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlere ilişkin resmî bilgilendirme. Kaynak bağlantısı [23] İstanbul Barosu, adli yardım başvuru belgeleri. Kaynak bağlantısı [24] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 400 ve 401. maddeler; Adalet Bakanlığı, Elektronik Tebligat Yönetmeliği. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [25] Mall Report, 15 Ekim 2026, İstanbul’da Yaşanan Sel Afeti Sonrası Vadi İstanbul AVM’den Açıklama. Kaynak bağlantısı [26] Nefes, 18 Ekim 2026, RAMS Park çevresindeki toprak kayması ve çatlak iddialarını aktaran haber. Kaynak bağlantısı [27] Anadolu Ajansı, 18 Ekim 2026, Ayazağa Atatürk Stadı ve çevresindeki yapılara ilişkin yıkım ve enkaz kaldırma haberi. Kaynak bağlantısı [28] Türk Borçlar Kanunu, 61 ve 62. maddeler, Adalet Bakanlığı güncel mevzuat metni. Kaynak bağlantısı [29] 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, özellikle 9 ve 11. maddeler; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu resmî başvuru açıklaması. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [30] Kişisel Verileri Koruma Kurumu, işyerlerinde güvenlik kamerası sistemleri hakkında kamuoyu duyurusu. Kaynak bağlantısı [31] Ticaret Bakanlığı, tüketici sözleşmelerindeki haksız şartlara ilişkin bilgilendirme; TBK 115. Kaynak bağlantısı [32] Ticaret Bakanlığı, ayıplı mal ve hizmetler hakkında bilgilendirme; 6502 sayılı Kanun’un 8, 11 ve 12. maddeleri. Kaynak bağlantısı [33] Türk Borçlar Kanunu, özellikle 115, 154, 477 ve 478. maddeler; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında yayımlanan kanun metni. Kaynak bağlantısı [34] Gelir İdaresi Başkanlığı, VUK 267 ve 278 kapsamında emsal bedel ve imha açıklamaları. Özelgeler kendi muhatapları ve olayları için değerlendirilmelidir. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [35] 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 18/A maddesi; Adalet Bakanlığı güncel mevzuat metni. Kaynak bağlantısı [36] İYUK 16/4; Danıştay resmî karar arama sistemi, miktar artırımı ve faiz hakkında karar metinleri. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [37] Türk Ticaret Kanunu, 1427/3 ve 1462. maddeler; TBMM kabul edilen kanun metni ve Adalet Bakanlığı güncel mevzuat metni. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [38] İstanbul İtfaiyesi, İtfai Olay Raporu, başvuru ve ek rapor işlemleri ile iletişim bilgileri; erişim 21 Ekim 2026. Kaynak bağlantısı [39] CİMER resmî başvuru ve sorgulama sayfası; bilgi edinme usulü için 4982 sayılı Kanun ve uygulama yönetmeliği. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [40] İstanbul AFAD’ın 2023 tarihli resmî yazısı, iletişim bilgileri; Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi resmî sitesinde yayımlanan nüsha, PDF sayfa 1–5. Güncel iletişim bilgisi işlemden önce teyit edilmelidir. Kaynak bağlantısı [41] TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu, 16 Ekim 2026, Afet Sonrası Müdahale Yetmez, Önleyici Politikalar Hayata Geçirilmelidir. Basın açıklamasıdır. Kaynak bağlantısı [42] TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, Afet Risklerini Azaltma Günü’nün Hemen Ardından İstanbul’da Yaşanan Sel Hazırlık Eksikliklerini Hatırlattı. Olay hakkındaki kurumsal açıklama; sayfadaki dosya tarihi 15 Ekim 2026. Kaynak bağlantısı [43] Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Marmara Havzası Taşkın Yönetim Planının Hazırlanması Projesi, Yönetici Özeti, Ankara, Şubat 2023; basılı sayfa 40, Tablo 12 ve basılı sayfa 58, tedbir 41–44; PDF sayfa 48 ve 66. Kaynak bağlantısı [44] Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, Marmara Havzası Taşkın Yönetim Planı Onaylandı, 17 Ocak 2025; 9419 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [45] Tarım ve Orman Bakanlığı, Marmara Havzası Taşkın Yönetim Planı Taslak Stratejik Çevresel Değerlendirme Raporu; basılı sayfa 145, PDF sayfa 155, tedbir 41–44. Taslak belge ile yürürlükteki son plan ayrılmalıdır. Kaynak bağlantısı [46] 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 3/3. madde, iş kazası ve meslek hastalığı davalarında zorunlu arabuluculuk istisnası. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [47] Sigorta Tahkim Komisyonu, İtiraz Nasıl Yapılır; erişim 18 Ekim 2026. Kaynak bağlantısı [48] İstanbul AFAD, İstanbul İl Afet Müdahale Planı, 2024, Afet Hasar Tespit Grubu görev ve teşkilatı. Kaynak bağlantısı [49] İstanbul İtfaiyesi, Bilgi ve Belge Talepleri; akademik ve sektörel araştırma izinlerinin kapsamı. Kaynak bağlantısı [50] e-Devlet Kapısı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hasar Tespit Sorgulama ve İtiraz İşlemleri. Kaynak bağlantısı [51] Gelir İdaresi Başkanlığı, Vergi Usul Kanunu 115. madde, verginin terkini. Kaynak bağlantısı [52] GİB, 6183 sayılı Kanun 105. madde; Tahsilat Genel Tebliği Seri A Sıra No 1, Tabii Afetler Sebebiyle Terkin, II/2–5. Arşiv nüshasındaki eski makam adları yerine kanunun güncel metni esas alınmalıdır. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [53] 5510 sayılı Kanun 91. madde; 6728 sayılı Kanunla değişiklik, 9 Ağustos 2016; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ÇASGEM Bülteni, 2024, afetlerde prim ertelemesi açıklaması. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [54] Türkiye İş Kurumu, Kısa Çalışma Ödeneği, Genel Bilgiler; erişim 21 Ekim 2026. Kaynak bağlantısı [55] Türkiye İş Kurumu, Kısa Çalışma Ödeneği, Başvuru İçin Gerekli Belgeler ve e-Devlet başvuru bağlantısı. Kaynak bağlantısı [56] GİB, Emlak Vergisi açıklaması; 1319 sayılı Kanun 9. madde. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [57] 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 1456, 1472 ve 1478. maddeler; TBMM kanun metni ve Adalet Bakanlığı güncel mevzuat kaydı. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [58] 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 9 ve 13. maddeler, Adalet Bakanlığı güncel mevzuat kaydı. Kaynak bağlantısı [59] Uyuşmazlık Mahkemesi, 5 Temmuz 2021, E.2021/372, K.2021/433; karayolunda biriken yağmur suyu ve selde ölüm nedeniyle tazminat davasında görevli yargı kolu. Kaynak bağlantısı [60] Gelir İdaresi Başkanlığı, KDV Genel Uygulama Tebliği güncel derlemesi, III/C-2.1, 30/c açıklaması; PDF sayfa 250. Erişim 21 Ekim 2026. Kaynak bağlantısı [61] 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 13. madde; Adalet Bakanlığı güncel mevzuat kaydı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı kanun metni. Kaynak bağlantısı İkinci bağlantı [62] Türkiye İş Kurumu, İşsizlik Ödeneği; hak kazanma ve fesihten sonraki 30 günlük başvuru süresi. Erişim 21 Ekim 2026. Kaynak bağlantısı [63] 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, özellikle 20, 28 ve 35. maddeler; Adalet Bakanlığı güncel mevzuat kaydı. Kaynak bağlantısı [64] TMMOB İstanbul İl Koordinasyon Kurulu, 16 Ekim 2026, Rant Politikaları ve Plansız Kentleşme Afetlerin Gerçek Nedenidir. Kurumsal basın açıklamasıdır. Kaynak bağlantısı [65] İstanbul İtfaiyesi, Sel ve Su Baskını Güvenliği Tavsiyesi, Sel Bittikten Sonra bölümü; 23 Ekim 2015 tarihli genel güvenlik rehberi, olay sonrası hasar raporu değildir. Kaynak bağlantısı [66] Meteoroloji Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu, 16 Ekim 2026, İstanbul’da 14 Ekim 2026 Yağışları Kısa Süreli Şiddetli Yağışlar ve Kentsel Taşkın Riski. Basın bildirisi; MGM ölçümlerini belirtilen 24 saatlik dönemlerle aktarmaktadır. Kaynak bağlantısı [67] İBB AKOM, 19 Ekim 2026, İBB Tüm Ekipleriyle Sahada; 13–18 Ekim dönemi müdahale ve sosyal inceleme açıklaması. Kaynak bağlantısı [68] PTT, E Tebligat Sıkça Sorulan Sorular, elektronik tebligatın beşinci gün sonunda yapılmış sayılması; 7201 sayılı Kanun 7/a ve Elektronik Tebligat Yönetmeliği ile birlikte okunmalıdır. Kaynak bağlantısı [69] Türkiye İş Kurumu, 2024 Yılı Faaliyet Raporu, kısa çalışma hak kazanma koşulları ve 2024 değişiklikleri; 120 gün, 450 gün ve ödeme oranları. Güncel genel bilgiler sayfası için ayrıca kaynak 54. Kaynak bağlantısı [70] Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, ALO193 Ortak Hasar İhbar Merkezi; başlangıç tarihi, 7/24 telefon, web ve mobil başvuru, gerekli bilgiler ve takip. Erişim 21 Ekim 2026. Kaynak bağlantısı [71] SEDDK, 22 Temmuz 2026 tarihli 2026/22 sayılı Motorlu Araç Sigortalarında Hasar Başvurularının Ortak Hasar İhbar Merkezi Üzerinden Alınmasına İlişkin Genelge; özellikle 4–6 ve 8. maddeler. Kaynak bağlantısı [72] SEDDK, 22 Temmuz 2026 tarihli 2026/21 sayılı Alo 193 Sigorta Hasar İhbar ve Şikayet Hattı Kurulmasına İlişkin Genelge; özellikle 4–6. maddeler. Kaynak bağlantısı [73] SEDDK, 24 Temmuz 2026 tarihli Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi Kuruldu başlıklı basın duyurusu; ilk etapta trafik ve kasko, planlanan faaliyet tarihi ve şikâyet işlevi. Kaynak bağlantısı [74] Türkiye Sigorta Birliği, SEDDK Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezini Kurdu başlıklı duyuru bağlantısı. Kaynak bağlantısı [75] ALO193 OHİM resmî başvuru portalı; SBM’nin resmî sayfasından da yönlendirilmektedir. Kaynak bağlantısı [76] ALO 193 hakkında tamamlayıcı sektör açıklamaları. Hukuki başvuru ve süreler için kaynak 70–73 esas alınmalıdır. Araclo açıklaması; Süper Sigortam açıklaması; Bereket Sigorta açıklamasıAvukat, Uzman Arabulucu Enver Alper Mutluer
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olan Av. Arb. Enver Alper Mutluer, 19 yılı aşan mesleki tecrübesiyle avukatlık, hukuki danışmanlık ve arabuluculuk faaliyetlerini İstanbul merkezli olarak sürdürmektedir.
2007 yılından bu yana İstanbul 1 No.lu Barosu’na 34169 no’lu sicil ile kayıtlı olan Mutluer, 2011 yılında kurduğu Mutluer Hukuk Bürosu bünyesinde; ticaret ve şirketler hukuku, ceza hukuku, iş hukuku, aile ve miras hukuku, gayrimenkul ve inşaat hukuku, sözleşmeler hukuku ile diğer özel hukuk uyuşmazlıklarında gerçek ve tüzel kişilere hukuki hizmet vermektedir.
Arabuluculuk Sicil No: 4326 kapsamında İş, Ticaret, Tüketici, Banka ve Finans ile Sigorta Hukuku alanlarında uzman arabulucudur.
Hukuki uyuşmazlığınızın, dosyanızın veya sözleşmenizin somut koşulları çerçevesinde değerlendirilmesi için görüşme randevusu oluşturabilirsiniz.
[Randevu Oluştur] [İletişime Geç]
Mutluer Hukuk Bürosu – Şişli / İstanbul (Kanyon AVM yanı)
📞 0 532 263 41 65
✉️ av.alper@mutluer.av.tr
Her hukuki uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir. İnternet sitesindeki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir ve hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
İlk yorum yazan siz olun