Hak ve Hukuk nedir?
Hak kavramı, hukukun temel kavramlarından birisidir. Hak, adalete ve doğruluğa saygıyı temel alan bir ahlak ilkesidir. “Kişiye hukuk düzeni tarafından tanınmış yetki, özgürlük, olanak” şeklinde de tanımlanabilir.
Adalet: Kısaca, haklılık ve hakka uygunluktur. Öznel anlamda adalet herkesin hakkını tanıma konusunda değişmez ve kesin istektir. Nesnel anlamda adalet, karşıt çıkarlar arasında hakka (hukuka) uygun bir denkliktir.
- YÜZYILA AİT BİR ÇİN ŞİİRİNDE ADALET ŞÖYLE TANIMLANIR:
“DAVACI ZENGİN, DAVALI YOKSULSA
ZENGİNDEN YANA İŞLER YASA.
DAVACI YOKSUL, DAVALI ZENGİNSE
DAVALIDA KALIR NİZALI ARSA.
DAVACI DA DAVALI DA ZENGİNSE DAVADA,
ÖZÜR DİLER ÇEKİLİR ARADAN KADI.
DAVACI DA DAVALI DA YOKSULSA BAK,
SADECE O ZAMAN YERİNİ BULUR HAK.”
Hukuk: İnsan topluluklarında kişiler arasındaki ya da kişilerle devlet arasındaki ilişkileri düzenleyen ve uyulması devletin yaptırım gücüyle sağlanmış bulunan izin verici, düzenleyici ve yasaklayıcı davranış kurallarının bütününe “hukuk” adı verilir.
Anayasa, özellikle ikinci kısmında, “temel haklar ve ödevler” başlığı altında, kişilere bu nitelikte haklar tanımış bulunuyor. Anayasa, Madde 12/1 hükmüne göre, “Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir.”
Bu haklar, yaşam hakkı, kişi dokunulmazlığı, düşünme ve inanç özgürlüğü, özel hayatın korunması, seyahat ve yerleşme özgürlüğü gibi kişisel; ailenin korunması, çalışma ve sözleşme özgürlüğü, sosyal güvenlik hakkı, öğrenimin sağlanması gibi sosyal ve ekonomik; vatandaşlık, seçme ve seçilme hakları, dilekçe hakkı, kamu hizmetlerine katılma hakkı gibi haklardır.
Bunlar dışında da, özel hukuktan doğan, kişilerin birbirlerine karşı sahip oldukları haklar mevcuttur.
Özel hukuktaki hakların sona erdirilmesi kişinin kendi iradesine bağlıdır. Ne var ki, ülkemizin tarihi gelişmesi nedeniyle olsa gerek, Medeni Kanun’un 23. maddesi şunu öngörür: “Kimse medeni haklardan ve onları kullanmaktan kısmen olsun feragat edemez.”
Hakkımızı ararken
“Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma adil yargılanma hakkına sahiptir.” Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Hakkının ihlal edildiğini, hukuka aykırı bir eylem ya da işlemle karşı karşıya kaldığını düşünen veya iddia eden her kişi hakkını aramakta özgürdür.
İlk yorum yazan siz olun