“Pasta Yiyin” Diyenlerden Kask Çıkaran Polislere: Fransa Olaylarının Tarihsel Anatomisi ve Cumhuriyet’in Halkçılık Dersi

Adalet saraylarının mermer koridorlarında cübbesini ilikleyen, gücünü hiçbir siyasi otoriteden değil, doğrudan anayasal düzenden ve Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu Türkiye Cumhuriyeti’nin temel ilkelerinden alan bir Türk hukukçusu olarak; Paris sokaklarından yükselen dumanları yalnızca bir “asayiş sorunu” olarak okumak imkansızdır.

Gençlik yıllarında Jean-Jacques Rousseau ve Montesquieu gibi Aydınlanma düşünürlerinin eserlerini satır satır incelemiş olan Atatürk, Fransız İhtilali’nin dünyaya kazandırdığı özgürlük, eşitlik ve adalet kavramlarını Cumhuriyetimizin harcına katarken, devletin temeline “Halkçılık” ilkesini yerleştirmişti. Bugün ise modern kamu hukukunun beşiği sayılan Fransa’da, devlet ile millet arasındaki o mukaddes toplum sözleşmesinin nasıl çatırdadığına; dahası bu tarihsel yangının Ankara’daki iktidar koridorlarında nasıl çifte standartlı bir korkuyla izlendiğine tanıklık ediyoruz.

İhtilalden Bugüne: Fransız Sokağının Tarihsel Özeti ve İnsanı Çıldırtan Dönüm Noktaları

Bir Kemalist hukukçu gözüyle Fransa’daki olayları tahlil etmek, meseleyi yüzeysel bir zabıta vakası olmaktan çıkarıp, sarayların sefahatine karşı ezilenlerin yüzyıllara yayılan hak arama mücadelesi olarak ele almayı gerektirir. Fransız siyasal kültüründe “sokak”, kendi içine kapanıp halktan kopan yöneticilere karşı anayasal bir denetim mekanizması gibi çalışır. Tarihin tozlu sayfalarındaki o büyük patlamalara yakından baktığımızda, bugün yaşananların tesadüf olmadığını, zulmün ve kibrin her çağda aynı öfkeyi doğurduğunu görürüz:

1. İhtilal Öncesi Sefalet, Saray Sefahati ve “Pasta Yiyin!” Kibri (1775 – 1789)

1789’daki büyük patlamadan hemen önce Fransa, tarihin gördüğü en uçurumlu adaletsizliklerden birini yaşıyordu. Toplum üç katmana bölünmüştü: Birinci sınıfı ruhbanlar (din adamları), ikinci sınıfı ise soylular oluşturuyordu. Nüfusun sadece yüzde ikisini oluşturan bu iki imtiyazlı zümre, ülke topraklarının en verimli kısımlarına sahipti, saraylarda kuş sütüyle besleniyor ve devlete tek kuruş vergi ödemiyordu. Geriye kalan yüzde doksan sekizlik kesim ise köylülerden, işçilerden ve kentli aydınlardan oluşan “Üçüncü Sınıf” (Tiers État) idi. Devleti sırtında taşıyan, tarlada kan ter içinde çalışan ve cephede ölen bu halk; kiliseye ayrı, derebeyine ayrı, krala ayrı vergi veriyor, hatta yemeklerinde kullandıkları tuz için bile (Gabelle vergisi) ağır bedeller ödüyordu.

1775 yılında patlak veren ve tarihe “Un Savaşı” (Guerre des Farines) olarak geçen ayaklanmalar, yaklaşan tufanın ilk habercisiydi. Tahıl spekülatörleri ve saray çevresi yüzünden un fiyatları fırlamış, fırınların önünde saatlerce bekleyen anneler çocuklarına yedirecek bir dilim küflü ekmek bulamaz olmuştu. Halk açlıktan ağaç kabuklarını ve otları kaynatıp içerken, Versay Sarayı’nda altın varaklı salonlarda kumar masaları kuruluyor, şampanya kadehleri tokuşturuluyordu.

İşte halkın hafızasına kazınan ve duyan her vicdanlı insanı çıldırtan o meşhur ekmek bulamayan halka pasta (brioche) yemelerinin salık verilmesi hadisesi, bu dönemin ruhunu özetleyen en karanlık semboldür. Bu ifade, Versay Sarayı’nın halkın çektiği ıstıraba ne kadar yabancılaştığının, saray sosyetesinin milletin açlığıyla nasıl alay ettiğinin tarihsel belgesidir. Hukukun sadece zenginlerin mülkünü koruduğu, açlıktan bir somun ekmek çalan çocuğun kürek mahkûmu yapıldığı, saray hazinesini boşaltan soyluların ise ödüllendirildiği bu düzen, bardağı taşıran son damla olmuştur.

2. 14 Temmuz 1789: Bastille Baskını ve Versay’a Yürüyen Kadınlar

Sarayın bu vurdumduymazlığı karşısında öfke, 14 Temmuz 1789 sabahı Paris sokaklarında patladı. Kralın herhangi bir mahkeme kararı olmaksızın, sadece kendi mührüyle (lettres de cachet) muhalifleri ve aydınları zindana attığı Bastille Hapishanesi, mutlak istibdadın ve keyfi yönetimin kalbiydi. Paris halkı o gün sadece taş duvarları değil, yüzyılların “kul” zihniyetini yıktı. Bastille’in düşmesiyle tebaa “yurttaş” (citoyen) oldu ve hemen ardından ilan edilen İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi, bugün dahi biz avukatların savunma makamında dayandığı “baskıya karşı direnme hakkı” ve “kanun önünde eşitlik” ilkelerini insanlık tarihine armağan etti.

Ancak saray hâlâ gerçeği görmemekte direniyordu. Aynı yılın 5 Ekim 1789 sabahında, Paris’in balıkçı pazarlarında çalışan kadınlar, çocuklarının açlığına daha fazla dayanamayarak ellerine geçirdikleri tırpanlarla, sopalarla ve mutfak bıçaklarıyla yürüyüşe geçtiler. Yağmur altında çamurlara bata çıka 20 kilometre yürüyerek Versay Sarayı’nı kuşatan bu binlerce öfkeli kadın, sarayın süslü muhafızlarını aşarak Kral XVI. Louis’yi ve ailesini yakaladı. Halk, kendi vergisiyle sefa süren kralı sarayından çıkarıp Paris’e, yani milletin gözünün önüne getirmeye zorladı. Bu sahne, saray duvarlarının halkın açlığı ve öfkesi karşısında ne kadar kağıttan bir kale olduğunu tüm dünyaya kanıtladı.

3. 1830 ve 1848 İhtilalleri: Sefillerin Barikatları ve Emeğin İsyanı

Devrim yapılmış, cumhuriyet ilan edilmiş ancak çok geçmeden iktidar bu kez de saray soylularından “para aristokrasisine”, yani acımasız bankerlere ve büyük burjuvaziye geçmişti. 1830 Temmuz’unda Kral X. Charles basına sansür koyup meclisi feshetmeye kalkınca, Paris halkı üç gün içinde (Üç Şanlı Gün) sokakları kaldırım taşlarından örülen 4 binden fazla barikatla kapattı ve kralı tahttan indirdi. Victor Hugo’nun ölümsüz eserinde anlattığı, bir somun ekmek yüzünden zindana atılanların ve barikatlarda can veren genç öğrencilerin hikayesi tam olarak bu dönemin mahkeme tutanağıdır.

1848 Şubat’ında ise ekonomik kriz ve işsizlik zirveye ulaştığında halk yeniden sokağa döküldü. Bu kez talep sadece oy hakkı değil, “çalışma hakkı” ve “sosyal adalet” idi. Ancak Haziran 1848’de devlet, işsizler için kurulan ulusal atölyeleri kapatıp işçilere “Ya orduya yazılın ya da taşraya gidip bataklık kurutun” deyince, Paris işçileri yeniden barikat kurdu. Burjuva hükümeti kendi halkının üzerine topçu birlikleriyle saldırdı; binlerce işçi sokaklarda katledildi veya sömürgelere sürgün edildi. Hukuk, bir kez daha sermayenin sopası haline getirilmişti.

4. Mart – Mayıs 1871: Paris Komünü ve Kanlı Hafta

Fransız-Alman Savaşı’nda imparatorluk ordusu ağır bir yenilgi alıp Paris kuşatıldığında, kentin zenginleri ve hükümet yetkilileri pılıyı pırtıyı toplayıp Versay’a kaçarken, Paris’in yoksul halkı aylarca açlığa, soğuğa ve bombardımana direndi. Kuşatma sırasında Parisliler açlıktan hayvanat bahçesindeki hayvanları, hatta sokaklardaki fareleri yemek zorunda kaldılar. Savaş bittiğinde ise Versay’a sığınan hükümet, Paris halkının elindeki savunma toplarını almaya ve savaş boyunca biriken ev kiralarını derhal faiziyle tahsil etmeye kalkıştı.

Bunun üzerine 18 Mart 1871’de Paris halkı yönetime el koyarak tarihin ilk işçi ve halk yönetimini, yani Paris Komünü’nü ilan etti. Komün, 72 gün gibi kısa bir sürede bugün modern sosyal devlet hukukunun temeli sayılan devrim niteliğinde kararlar aldı: Gece vardiyalarında işçilerin sağlığını hiçe sayan çalışma düzenini yasakladı, eğitimi kilisenin tekelinden çıkarıp tamamen laik, parasız ve zorunlu hale getirdi, devlet memurlarının ve yöneticilerin maaşlarını nitelikli bir işçinin maaşıyla sınırlandırarak “bürokratik saltanata” son verdi ve terk edilen fabrikaları işçi kooperatiflerine devretti. Ancak imtiyazlarını kaybetmekten korkan Versay hükümeti, düşman Alman ordusuyla anlaşarak Paris’e saldırdı. “Kanlı Hafta” olarak bilinen Mayıs sonundaki çatışmalarda 20 binden fazla Parisli sokaklarda ve Pere-Lachaise Mezarlığı’nın duvarları dibinde kurşuna dizildi. Komün kanla bastırıldı ama Fransız devlet aklına “sosyal adalet ve laiklik olmadan kamu düzeninin kurulamayacağı” gerçeğini kazıdı.

5. Mayıs 1968: Kaldırım Taşlarının Altındaki Özgürlük

20.yüzyıla gelindiğinde, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan katı, muhafazakâr ve hiyerarşik devlet yapısı gençliği ve işçileri nefessiz bırakmıştı. Mayıs 1968’de Sorbonne Üniversitesi’nde öğrencilerin eğitim sistemine ve otoriterliğe karşı başlattığı protestolar, polisin üniversiteye girip öğrencileri coplamasıyla bir anda ulusal bir yangına dönüştü.

Quartier Latin’de öğrenciler kaldırım taşlarını sökerek barikatlar kurarken, özgürlükçü sloganlar duvarları süslüyordu. Öğrencilerin bu direnişine 10 milyonu aşkın Fransız işçisi genel grevle destek verdi; fabrikalar işgal edildi, ulaşım durdu, hayat felç oldu. Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle gizlice Almanya’daki Fransız askeri üssüne gitmek zorunda kaldı. Sonuçta devlet geri adım attı; asgari ücret artırıldı, sendikal haklar genişletildi ve katı devlet anlayışı sivil toplum karşısında esnemek zorunda kaldı.

6. Kasım 2018 – 2019: Sarı Yelekliler İsyanı ve “Zenginlerin Cumhurbaşkanı”na Halk Mahkemesi

2017’de göreve gelen eski yatırım bankacısı Emmanuel Macron’un ilk icraatlarından biri, ülkedeki ultra zenginlerden alınan “Servet Vergisi”ni (ISF) kaldırmak oldu. Zenginlere milyarlarca avroluk vergi kıyağı geçilirken, hemen ardından Kasım 2018’de “çevreyi koruma ve karbon salınımını azaltma” bahanesiyle akaryakıt vergilerine okkalı bir zam yapıldı. Paris’in merkezinde metroyla gezen elitler için bu zam hiçbir şey ifade etmiyordu; ancak toplu taşımanın olmadığı taşrada ve banliyölerde yaşayan, sabah işe gitmek için eski dizel arabasına muhtaç olan milyonlarca asgari ücretli, işçi ve emekli için bu karar “açlığa mahkûm edilmek” demekti.

17 Kasım 2018 sabahı, Fransa tarihinde eşi benzeri görülmemiş, partisi, sendikası ve lideri olmayan bir halk hareketi patlak verdi. Fransız trafik kanununa göre her araçta bulundurulması zorunlu olan o fosforlu “Sarı Yelek”, bir anda görünmez kılınan emekçilerin üniformasına dönüştü. Her cumartesi Paris’in en lüks caddesi Şanzelize ve Zafer Takı savaş alanına döndü. Devletin cevabı ise korkunç bir polis şiddeti oldu: Fransız polisi kendi halkına karşı LBD40 adı verilen sert kauçuk mermi silahları ve GLI-F4 tipi patlayıcı ses/şarapnel bombaları kullandı. Bilanço bir hukuk devleti için utanç vericiydi: 30’a yakın Fransız vatandaşı polis mermisiyle tek gözünü kaybetti, 5 kişinin eli koptu, yüzlerce insan kalıcı olarak sakat kaldı, binlercesi yıldırma amaçlı “önleyici gözaltılarla” mahkemelerde süründürüldü.

7. Aralık 2019 – 2020: En Uzun Grev, Pandemi Otoriterliği ve Sansür Yasası

Sarı Yelekliler’in öfkesi henüz dinmemişken, Aralık 2019’da hükümet ilk emeklilik sistemi değişikliğini gündeme getirdi. Demiryolu işçileri (SNCF) ve Paris ulaşım işçileri (RATP), Fransa tarihinin en uzun kesintisiz grevine (45 günden fazla) imza attı. Araya giren 2020 COVID-19 pandemisi sokağı geçici olarak dondursa da, yıllardır neoliberal politikalarla bütçesi kesilen devlet hastanelerinde doktorların maske yerine çöp poşeti giymek zorunda kalması sosyal devletin çöküşünü belgeledi.

Asıl hukuki kırılma ise Kasım 2020’de yaşandı. Hükümet, meclise “Küresel Güvenlik Yasası” (Loi Sécurité Globale) adında tam bir polis devleti tasarısı sundu. Tasarının 24. Maddesi, görev başındaki polis ve jandarmanın yüzünün göründüğü fotoğraf ve videoların çekilip yayınlanmasını suç sayıyor ve hapis cezası öngörüyordu. Tam da bu yasanın tartışıldığı günlerde, siyahi müzik yapımcısı Michel Zecler’in kendi stüdyosunda 4 Fransız polisi tarafından dakikalarca ırkçı saldırılarla dövüldüğü güvenlik kamerası görüntüleri ortaya çıktı. Eğer o kamera olmasaydı, polislerin tuttuğu sahte tutanakla masum bir adam hapse atılacaktı. Suç işlemeyen bir devletin vatandaşının kamerasından korkmayacağını bilen yüz binlerce insan Paris Cumhuriyet Meydanı’na akın etti ve Anayasa Konseyi bu utanç maddesini iptal etmek zorunda kaldı.

8. Mart 2023: Sainte-Soline’de Ekoloji Savaşı, Meclis İradesinin Gaspı ve Nanterre’de Kalbinden Vurulan Adalet!

2023 yılı, Fransız Cumhuriyeti’nin üzerindeki “insan hakları beşiği” maskesinin tamamen yırtılıp çöpe atıldığı yıl oldu. Yılın ilk aylarında Macron yönetimi, halkın yüzde yetmişinin reddettiği, emeklilik yaşını 62’den 64’e çıkaran yasayı meclise getirdi. Ulusal Meclis’te yapılacak bir oylamayı kaybedeceğini anlayan hükümet, 16 Mart 2023’te demokrasiyi hançerleyen o hamleyi yaptı ve Anayasa’nın 49/3. maddesini devreye sokarak yasayı mecliste oylatmadan, tek imzayla yürürlüğe soktu. Bu, yasama organının yürütme tarafından alenen gasp edilmesiydi. Paris’in temizlik işçileri greve gitti; sokaklarda 10 bin tondan fazla çöp birikti. Zafer Takı ve lüks restoranların önü dev çöp dağlarıyla doldu.

Aynı günlerde, 25 Mart 2023’te ülkenin batısındaki Sainte-Soline’de, yeraltı sularını köylünün elinden alıp dev tarım şirketlerinin tekeline veren su havzalarını protesto eden çevrecilerin ve köylülerin üzerine jandarma adeta bir ordu gibi saldırdı. İki saat içinde göstericilerin üzerine 5 binden fazla gaz ve ses bombası atıldı, 200 kişi yaralandı, gençler komaya girdi.

Ve takvimler 27 Haziran 2023 sabahını gösterdiğinde, barut fıçısı infilak etti. Paris’in yoksul Nanterre banliyösünde, Cezayir asıllı 17 yaşındaki kurye Nahel Merzouk, trafik kontrolünde durduruldu. Polislerden biri silahını çocuğa doğrulttu ve araç hareket ettiği anda yakın mesafeden ateş ederek 17 yaşındaki genci kalbinden vurup öldürdü. Polisler ilk resmi tutanakta aracın üzerlerine sürüldüğünü iddia ederek yalan söylediler; ancak bir vatandaşın çektiği video internete düşünce ortada düpedüz bir yargısız infaz bulunduğu kanıtlandı. O gece Fransa yandı. Beş gece boyunca 500’den fazla belediye binası, karakol ve okul ateşe verildi, devlet kendi banliyölerine 45 bin polis, özel harekat timleri ve zırhlı araçları sürerek binlerce genci hapse yolladı.

9. 2026 Sonbaharı: Kemer Sıkma Bütçesi, Çöken Devlet ve Kasklarını Çıkaran Polislerin Tarihi İbreti!

2023’teki yangının dumanları dağıldığında saray iktidarının aklını başına alıp sosyal adaleti sağlaması beklenirdi; ancak kibir, tarihin hiçbir döneminde kendiliğinden akıllanmamıştır. 2026 sonbaharına gelindiğinde, Fransız hükümeti “bütçe açığını kapatma” bahanesiyle Cumhuriyet tarihinin en acımasız kemer sıkma bütçesini açıkladı. Büyük sermayenin kârlarına dokunmayan devlet; faturayı devlet okullarından, hastanelerden, emeklilerden ve çiftçilerden çıkarmaya kalktı.

Patlama önce Paris’in Créteil banliyösündeki liselerde başladı. Kaloriferleri yanmayan, kırkar kişilik sınıflarda öğretmensiz bırakılan lise öğrencileri okulları işgal edip barikatlar kurdu. Öğrencilerin bu çığlığına, artan mazot maliyetleri ve adaletsiz ticaret anlaşmaları yüzünden iflas eden Fransız çiftçileri binlerce traktörle otoyolları kapatarak katıldı. Hemen ardından Sarı Yelekliler ve kamu işçileri yeniden meydanlara indi. 2026 sonbaharı; öğrencinin, köylünün ve işçinin aynı barikatta omuz omuza verdiği “Büyük Birleşik Kırılma” oldu!

İçişleri Bakanlığı yine bildiği tek dili konuştu ve 70 bin polis ile jandarmayı halkın karşısına dikti. Ancak bu kez sarayın hesap edemediği bir şey oldu: Sosyolojik ve vicdani duvar yıkıldı! Sokağa çıkan öğrencinin kendi çocuğu, traktörün üzerindeki çiftçinin kendi babası, maaşı eriyen işçinin kendi kardeşi olduğunu gören; kendisi de aylardır fazla mesai ücreti alamayan ve enflasyon altında ezilen Fransız polisinin içinde emir-komuta zinciri çatırdadı.

Besançon ve Paris (Porte de Bercy gibi noktalar) başta olmak üzere çeşitli kentlerde, öfkeli gençlerin ve halkın karşısına dizilen çevik kuvvet birlikleri, komiserlerinin (tarihe geçen Komiser Frédéric Sarzier örneğinde olduğu gibi) işaretiyle kasklarını başlarından çıkardılar, kalkanlarını ve coplarını yere bıraktılar! Bazı yürüyüş kollarında polis memurları, kendilerine “müdahale et” emri veren siyasilere sırtlarını dönüp, alkışlar eşliğinde göstericilerle yan yana yürüdüler!

Bir Kemalist hukukçu olarak bu sahnenin altına imzamı atarak söylüyorum: Kaskların çıkarıldığı o an, halktan kopmuş, saraylarına kapanmış ve hukuku bir sopa haline getirmiş her iktidar için tarihin en ağır iddianamesidir. Çünkü devlet, “Sosyal Devlet” ve “Halkçılık” vasfını yitirdiğinde, onu koruyacak tek bir kalkan bile bulamaz!

Ankara’nın Aynadaki Kâbusu: Erdoğan ve Bahçeli’nin Söylemlerine Kemalist Bir Hukukçudan Okkalı Cevap

Fransa sokakları alev aldığında, Paris’ten binlerce kilometre uzakta, Ankara’nın yüksek duvarlı saraylarında ve grup toplantısı kürsülerinde çok tanıdık bir telaş baş gösterir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Cumhur İttifakı ortağı Devlet Bahçeli’nin Fransa olayları üzerinden kurdukları cümleler, aslında Paris’in analizinden ziyade kendi iç siyasetlerindeki en büyük kâbusun, yani “Türk halkının kendi anayasal haklarını hatırlaması korkusunun” dışavurumudur.

Bir Kemalist avukat olarak, cübbemin bana verdiği bağımsızlıkla, bu iki siyasi aktörün Fransa olayları üzerinden Türk milletine ve gençliğine parmak sallayan söylemlerini hukuk kantarına çıkarmak boynumun borcudur:

1. “Orantısız Güç” ve İnsan Hakları Riyakarlığı: Aynaya Bakma Vakti!

Paris’te polis bir göstericiye cop vurduğunda veya biber gazı sıktığında, Sayın Erdoğan’ın kameralar karşısına geçip Batı’ya demokrasi, insan hakları ve gösteri özgürlüğü dersi verdiğini, Fransa’daki polis şiddetini sert sözlerle eleştirdiğini duyuyoruz.

Buradan bir hukukçu olarak soruyorum: Hukuk ve insan hakları sadece Paris’te geçerli olup Kapıkule’den içeri girince hükümsüz kalan bir kavram mıdır?

• Paris’teki Sarı Yelekli veya banliyö genci polis şiddetine maruz kaldığında “insan hakları ihlali” oluyor da; Türkiye’de hakkını arayan maden işçisi, toprağını ve zeytinliğini savunan köylü, ataması yapılmayan öğretmen, açlık sınırının altında yaşayan emekli, cübbesiyle yürüyen baro başkanları veya üniversitesine sahip çıkan Boğaziçili, ODTÜ’lü gençler polis kalkanlarıyla ablukaya alınıp yerlerde sürüklendiğinde adı neden “devletin bekası” oluyor?

• Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi kararlarını tanımayan, anayasal bir hak olan Taksim’i ve kent meydanlarını kendi vatandaşlarına kapatan bir yönetim anlayışının, Fransa’daki polis şiddeti üzerinden “özgürlük havarisi” kesilmesi, hukuk literatüründe olsa olsa “ciddiyetsizlik ve çifte standart” olarak tanımlanır.

2. Anayasa Madde 34’ü “Terör ve Kalkışma” İlan Eden Zihniyete Cevap

Sayın Devlet Bahçeli ve Sayın Erdoğan’ın her toplumsal itirazda devreye soktukları ikinci refleks ise “sokağı kriminalize etmek”tir. Fransa’daki olayları bir yandan Batı’nın çöküşü olarak nitelendirirken, söz Türkiye’ye geldiğinde en ufak bir demokratik protestoyu Gezi ile ilişkilendirip dış güçlerin oyunu, vandallık ve devlete baş kaldırma diyerek yaftalamaktadırlar. Kürsülerden savrulan, sokağa çıkanın karşısında devleti bulacağı ve ezileceği yönündeki sert tehditler, demokratik bir hukuk devletinin dili olamaz.

Sayın yöneticilere, yürürlükteki Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 34. Maddesini bir kez daha hatırlatmak isterim: Vatandaşlar, önceden izin almaksızın, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir. Anayasal hakkını kullanarak hayat pahalılığını, derin yoksulluğu, hukuksuzluğu, liyakatsizliği veya eğitimin çöküşünü protesto eden yurttaş “vandal”, “hain” veya “terörist” değildir; bizzat o devletin asil sahibidir! 1789 öncesinin saray zihniyeti gibi devleti kutsal ve dokunulmaz bir “efendi”, vatandaşı ise aç kalsa bile sesini çıkarmadan şükredip itaat etmesi gereken bir “kul” olarak gören bu anlayış, Cumhuriyet’in değil, yıkılan saltanatın zihniyetidir.

3. Kolluk Kuvvetini Siyasetin Kalkanı Yapma Yanılgısı

İktidar ortaklarının Fransa’da polislerin kasklarını çıkarması veya göstericilerle yürümesi sahnesinden bu denli ürkmelerinin sebebi çok açıktır: Onlar, Türk polisini ve kolluk kuvvetlerini, milletin güvenliğini sağlayan bir kamu görevlisi olarak değil, kendi siyasi iktidarlarını halkın haklı tepkisinden koruyacak çelikten bir duvar olarak görmektedirler.

Ancak unutulan sosyolojik ve hukuki gerçek şudur: Bugün Türkiye’de de fazla mesai ücretini alamayan, günde 12-16 saat ağır çalışma koşulları altında ezilen, yüksek enflasyon karşısında maaşı eriyen, sendika hakkı tanınmayan ve geçim sıkıntısı ile mobbing yüzünden intihar vakalarıyla gündeme gelen polis memuru da bu halkın öz evladıdır. Hukuk devleti ilkeleri aşındırılıp adalet duygusu yok edildiğinde, devletin emir-komuta zinciri vicdanlarda kırılır.

Son Söz: Sarayları Titreten Kurucu İrade ve Atatürk’ün Değişmez Hükmü!

Bugün hem Paris’in neoliberal kibir kulelerinde hem de Ankara’nın otoriter koridorlarında koltuklarını korumak adına halkın her türlü demokratik itirazını “kalkışma” ilan edenlere, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün biz hukukçulara ve Türk gençliğine bıraktığı en büyük anayasal meşruiyet kaynağını hatırlatarak bu iddianameyi mühürlüyorum.

Mustafa Kemal Atatürk, cumhuriyeti kurarken bu millete “kul olmayı, biat etmeyi ve susmayı” değil; haksızlık, hukuksuzluk ve istibdat karşısında şahlanmayı miras bırakmıştır. O büyük kurucu irade, Gençliğe Hitabesi’nde; ülkeyi yönetenlerin gaflet, dalalet ve hatta hıyanet içinde bulunabileceklerini, şahsi menfaatlerini siyasi ihtiraslarla birleştirebileceklerini, milletin fakr ü zaruret (ağır yoksulluk ve çaresizlik) içinde harap ve bitap düşürülebileceğini yüz yıl öncesinden bir kehanet gibi tahlil etmiştir.

Daha da önemlisi Atatürk, 1933 Bursa Nutku’nda verdiği tarihsel derste; Türk gencinin devrimlerin ve cumhuriyetin asıl sahibi ve bekçisi olduğunu, cumhuriyetin temellerine ve haklarına saldırıldığında gencin mahkeme, polis veya jandarma beklemeden doğrudan müdahale edeceğini vurgulamıştır. Hatta o sırada gelen kolluk kuvvetinin, asıl suçluları bırakıp cumhuriyeti savunan genci yakalaması halinde bile gencin “Polis henüz devrim ve cumhuriyetin polisi değildir” diye düşünerek asla boyun eğmeyeceğini ve yalvarmayacağını tarihe kazımıştır!

İşte bu yüzden, Cumhuriyet’in evlatları ve bu ülkenin onurlu yurttaşları adaletsizliğe, yoksulluğa ve istibdada karşı ses çıkardığında yaptıkları şey “vandallık” değil; bizzat Başkomutan Mustafa Kemal Atatürk’ün kendilerine yüklediği birinci vazifeyi yerine getirmektir!

Hukuk devletinde sokağı sakinleştirmenin yolu gençlere parmak sallamak, anayasal hak arama hürriyetini “operasyon” ilan etmek veya bütçeden iç güvenliğe trilyonlar ayırıp barikatları tahkim etmek değildir. Sokağı huzura kavuşturmanın tek yolu; mahkemelere bağımsızlığını, üniversitelere özerkliğini, emekçiye alın terinin karşılığını ve gençliğe çalınmış geleceğini iade etmektir.

1789 Bastille’den 2026 Paris’ine, oradan 19 Mayıs 1919 Samsun’una kadar tarih ve hukuk bize tek bir gerçeği haykırmaktadır: Millet açken saraylarında sefa sürenlerin, hukuku çiğneyip adaleti susturanların düzeni elbet yıkılır! Gün gelir o çok güvendiğiniz kalkanlar bile yere iner, cübbeler ve barikatlar birleşir; geriye sadece Mustafa Kemal’in kurduğu Cumhuriyet ve milletin kayıtsız şartsız egemenliği kalır!

Avukat, Uzman Arabulucu Enver Alper Mutluer

[Hakkımızda]

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olan Av. Arb. Enver Alper Mutluer, 19 yılı aşan mesleki tecrübesiyle avukatlık, hukuki danışmanlık ve arabuluculuk faaliyetlerini İstanbul merkezli olarak sürdürmektedir.

2007 yılından bu yana İstanbul 1 No.lu Barosu’na 34169 no’lu sicil ile kayıtlı olan Mutluer, 2011 yılında kurduğu Mutluer Hukuk Bürosu bünyesinde; ticaret ve şirketler hukuku, ceza hukuku, iş hukuku, aile ve miras hukuku, gayrimenkul ve inşaat hukuku, sözleşmeler hukuku ile diğer özel hukuk uyuşmazlıklarında gerçek ve tüzel kişilere hukuki hizmet vermektedir.

Arabuluculuk Sicil No: 4326 kapsamında İş, Ticaret, Tüketici, Banka ve Finans ile Sigorta Hukuku alanlarında uzman arabulucudur.

Hukuki uyuşmazlığınızın, dosyanızın veya sözleşmenizin somut koşulları çerçevesinde değerlendirilmesi için görüşme randevusu oluşturabilirsiniz.

[Randevu Oluştur]  [İletişime Geç]

Mutluer Hukuk Bürosu – Şişli / İstanbul (Kanyon AVM yanı)
📞 0 532 263 41 65
✉️ av.alper@mutluer.av.tr

Her hukuki uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilir. İnternet sitesindeki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir ve hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.

Gizlilik Politikamız