İcra ve İflas Hukuku Nedir?
Bir alacağın hukuken var olması ile fiilen tahsil edilmesi birbirinden farklıdır.
İcra ve iflas hukuku, borçların devletin cebri icra organları aracılığıyla yerine getirilmesini, borçlunun haczedilebilir malvarlığının belirlenmesini ve şartları varsa satış yoluyla alacağın tahsil edilmesini düzenler.
İcra hukukunda alacaklının hakkına kavuşması kadar borçlunun hukuka aykırı veya fazla cebri icra işlemlerine karşı korunması da önemlidir.
Takip Öncesinde Alacağın İncelenmesi
İcra takibine başlamadan önce;
alacağın hukuki kaynağı,
borçlu,
alacak miktarı,
vade,
faiz,
zamanaşımı,
teminatlar
ve mevcut belgeler incelenmelidir.
Takip yolunun yanlış seçilmesi veya yanlış miktar talep edilmesi ileride yeni uyuşmazlıklara yol açabilir.
İlamsız İcra Takibi
Para ve teminat alacakları kanundaki şartlarla ilamsız icra takibine konu edilebilir.
Takip talebinden sonra borçluya ödeme emri gönderilir.
Borçlu süresi içinde borca veya imzaya itiraz edebilir.
Geçerli itiraz takibin durmasına yol açabilir.
Bu durumda alacaklının elindeki belgelere göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali gibi yollara başvurması gerekebilir.
Borca İtiraz
Borçlu;
borcun bulunmadığını,
ödendiğini,
kısmen ödendiğini,
miktarın fazla olduğunu,
faizin yanlış hesaplandığını
veya zamanaşımı gerçekleştiğini
ileri sürebilir.
İcra hukukundaki süreler kısa olduğundan ödeme emrinin tebliğ tarihi özellikle önemlidir.
İtirazın İptali
Borçlunun itirazıyla duran takipte alacaklı kanundaki şartlarla itirazın iptali davası açabilir.
Dava süresi, dava şartı arabuluculuk ve alacağın ispatı ayrıca değerlendirilmelidir.
Şartları oluşmuşsa icra inkâr tazminatı gündeme gelebilir.
İtirazın Kaldırılması
Alacaklının İcra ve İflas Kanunu’nda belirtilen nitelikte bir belgeye sahip olması hâlinde icra mahkemesinde itirazın kaldırılması talep edilebilir.
İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali aynı dava veya başvuru değildir.
Süre, görevli merci ve inceleme kapsamı farklıdır.
İlamlı İcra
Mahkeme kararları ve kanunun ilam niteliğinde kabul ettiği belgeler ilamlı icraya konu olabilir.
Kararın kesinleşmesinin takip için zorunlu olup olmadığı ilamın niteliğine göre ayrıca belirlenmelidir.
Kambiyo Senetlerine Özgü Takip
Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetleri kanuni şartları taşıyorsa özel takip yoluna konu olabilir.
Senetteki zorunlu unsurlar, imza, ciro zinciri, vade ve takip hakkı ayrıca değerlendirilmelidir.
Kambiyo takibindeki borçlu itiraz ve şikâyet süreleri genel haciz yolundan farklıdır.
Çek ve Bono Uyuşmazlıkları
Bir çek veya bononun bulunması her durumda borcun tartışmasız olduğunu göstermez.
İmza, temsil yetkisi, ödeme, zamanaşımı veya senedin kambiyo vasfının bulunmaması gibi uyuşmazlıklar gündeme gelebilir.
Kambiyo senedinden doğan hak ile senedin düzenlenmesine sebep olan temel borç ilişkisi birbirinden ayrılmalıdır.
Rehnin Paraya Çevrilmesi
Alacağın ipotek veya başka rehinle teminat altına alındığı hâllerde rehnin paraya çevrilmesi yolu gündeme gelebilir.
Rehnin türü, derecesi, teminat kapsamı ve muacceliyet incelenmelidir.
Önce rehne başvurma kuralı ve bunun kanuni istisnaları ayrıca değerlendirilmelidir.
İpotek Takipleri
İpotekli alacaklarda ipoteğin ana para veya üst sınır ipoteği olması, ipotek belgesinin kapsamı, teminat altına alınan borç ve faizler hukuki sonucu etkiler.
İhtiyati Haciz
Para alacağının ileride tahsil edilemeyeceği yönünde risk bulunması hâlinde kanuni şartlarla ihtiyati haciz talep edilebilir.
İhtiyati haciz kesin tahsil yöntemi değil, geçici hukuki koruma tedbiridir.
Alacağın niteliği, vadesi ve teminat durumu değerlendirilmelidir.
Haciz
Takibin kesinleşmesi üzerine borçlunun kanunen haczi mümkün malvarlığına haciz uygulanabilir.
Banka hesapları, taşınmazlar, taşıtlar ve üçüncü kişilerde bulunan hak ve alacaklar haczin konusu olabilir.
Ancak borçlunun bütün malvarlığının haczedilmesi mümkün değildir.
İcra ve İflas Kanunu belirli mal ve hakları haczedilemez veya sınırlı haczedilebilir kabul etmiştir.
Maaş Haczi
Borçlunun ücretine ve maaşına kanunda belirlenen sınırlar içinde haciz uygulanabilir.
Nafaka ve bazı özel alacaklar bakımından farklı hükümler uygulanabilir.
Üçüncü Kişideki Alacakların Haczi – İİK m.89
Borçlunun banka veya başka üçüncü kişiler nezdindeki alacaklarının haczi mümkündür.
İİK m.89 uyarınca gönderilen haciz ihbarnamelerine üçüncü kişinin süresinde cevap vermesi önemlidir.
Gerçekte borçluya borcu bulunmayan üçüncü kişinin süresinde itiraz etmemesi ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.
İstihkak Uyuşmazlıkları
Haczedilen malın borçluya değil üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülürse istihkak uyuşmazlığı ortaya çıkabilir.
Malın nerede ve kimin zilyetliğinde bulunduğu, mülkiyeti gösteren belgeler ve tarafların ilişkileri birlikte değerlendirilmelidir.
Haczedilmezlik ve Meskeniyet
Kanunun haczedilemez kabul ettiği mallar bakımından borçlu şikâyet yoluna başvurabilir.
Borçlunun hâline münasip konutu bakımından şartları bulunuyorsa meskeniyet iddiası gündeme gelebilir.
Bu başvurular çoğunlukla süreye bağlı olduğundan haczin öğrenildiği tarih önemlidir.
Borçlunun Hacizli Malını Rızaen Satması
İcra ve İflas Kanunu belirli şartlarla borçluya hacizli malını rızaen satabilmesi için yetki verilmesine imkân tanımaktadır.
Satış bedelinin kanuni asgari değeri karşılaması, sürelere uyulması ve işlemin icra dairesi ile mahkemenin kanunda öngördüğü süreçlerden geçmesi gerekir.
Elektronik Satış
Cebri icra satışları UYAP’a entegre Elektronik Satış Portalı üzerinden açık artırmayla yürütülmektedir.
Artırmaya katılma, teminat, teklif verilmesi, asgari ihale bedeli ve ihale bedelinin ödenmesi kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine tabidir.
31 Temmuz 2026 Elektronik Satış Değişiklikleri
7589 sayılı Kanunla İİK m.114’te elektronik satış sistemine ilişkin önemli değişiklikler yapılmıştır.
Satış talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklının alacağının teminatı karşılayan kısmı bakımından teminat muafiyeti ve Hazine bakımından teminat muafiyeti düzenlenmiştir.
En yüksek teklifi veren ihale alıcısının ihale bedelini süresinde ödememesinin sonuçları da yeniden düzenlenmiş, kanunda belirtilen şartlarda ihale alıcısı hakkında teklif ettiği bedelin yüzde beşi oranında idari para cezası öngörülmüştür.
31 Temmuz 2026’dan önce ilanı yapılmış artırmalarda geçiş hükmü gereğince önceki kurallar uygulanır.
Mirasçılar Arasında İlk Elektronik Açık Artırma – 2026
7589 sayılı Kanunla ortaklığın satış yoluyla giderilmesine ilişkin belirli taşınmazlarda özel satış sistemi oluşturulmuştur.
Taşınmazın bütün maliklerinin mülkiyeti miras yoluyla edinmiş olması ve mirasçılar dışında üçüncü kişinin mülkiyet hakkının bulunmaması hâlinde ilk artırma yalnızca malik mirasçılar arasında yapılır.
Bu özel artırma sistemi bir defaya mahsus uygulanır.
İhalenin Feshi
Cebri satış işleminin kanuna aykırı yürütüldüğü iddia ediliyorsa şartları bulunan kişiler ihalenin feshi talebinde bulunabilir.
Başvuru hakkı, süre, teminat ve harç şartları özel olarak düzenlenmiştir.
7571 sayılı Kanunla, kanunda belirtilen kişiler dışında yapılan fesih taleplerinin dosya üzerinden kesin olarak reddedilmesi ve teminat ya da harç eksikliği hâlinde iki haftalık kesin süre verilmesine ilişkin düzenlemeler getirilmiştir.
Satış Bedelinin Paylaştırılması ve Sıra Cetveli
Bir mal üzerinde birden fazla haciz, ipotek, rehin veya imtiyazlı alacak bulunması hâlinde satış bedelinin bütün alacaklıları karşılamaması mümkündür.
Bu durumda sıra cetveli düzenlenebilir.
Alacağın miktarına veya sırasına ilişkin uyuşmazlıklar itiraz veya şikâyet yollarına konu olabilir.
Menfi Tespit ve İstirdat
Borçlu olmadığı hâlde hakkında icra takibi yürütülen kişi kanundaki şartlarla menfi tespit davası açabilir.
Borçlu olmadığı parayı cebri icra tehdidi altında ödeyen kişi ise şartları varsa istirdat davasına başvurabilir.
İcra takibinin hangi aşamada olduğu ihtiyati tedbir ve diğer geçici hukuki korumalar açısından önemlidir.
İcra Müdürlüğü İşlemlerine Karşı Şikâyet
İcra müdürlüğünün kanuna aykırı işlemi veya yapması gereken işlemi gerçekleştirmemesi icra mahkemesine şikâyet konusu olabilir.
Şikâyetin süreye tabi olup olmadığı ve hangi icra mahkemesinin görevli olduğu somut işlem üzerinden belirlenmelidir.
İcra Hukukunda Parasal Sınırlar
4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanunla İcra ve İflas Kanunu’nun ek 1. maddesinde değişiklik yapılmıştır.
Kanun yoluna ilişkin belirli parasal sınırların uygulanmasında hükmün verildiği tarih yerine, şikâyet başvurusunun yapıldığı veya davanın açıldığı tarihteki miktarın esas alınması sistemi getirilmiştir.
Bu nedenle dosyanın açılış tarihi kanun yolu değerlendirmesinde önemlidir.
İflas
İflas, tek bir alacaklının alacağını tahsil etmeye yönelik sıradan haciz takibinden farklıdır.
İflasın açılmasıyla borçlunun haczi mümkün malvarlığı kural olarak iflas masasına girer ve alacaklıların hakları toplu tasfiye sistemi içinde değerlendirilir.
İflas Masasına Alacak Kaydı
Alacaklılar iflas masasındaki alacaklarını kanundaki usule göre kaydettirmelidir.
Alacağın kabul veya reddi ve sıra cetvelindeki yeri daha sonra hukuki uyuşmazlık konusu olabilir.
Tasarrufun İptali Davaları
Borçlunun malvarlığını alacaklıların cebri icrasından kaçıran belirli tasarrufları İcra ve İflas Kanunu’ndaki şartlarla tasarrufun iptali davasına konu olabilir.
Tasarrufun iptali davasının amacı taşınmaz veya malın mülkiyetini yeniden borçluya geçirmek değildir.
Amaç, davayı kazanan alacaklıya dava konusu mal veya hak üzerinde cebri icra yetkisi sağlamaktır.
İİK m.278’de 2025 Değişikliği
7571 sayılı Kanunla İİK m.278 yeniden düzenlenmiştir.
Yeni hükme göre alışılmış hediyeler dışında, geçici veya kesin aciz belgesinin ya da aciz belgesi niteliğindeki haciz tutanağının düzenlendiği veya iflasın açıldığı tarihten önceki bir yıl içinde yapılan bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar iptale tabidir.
Kanun ayrıca bazı işlemleri bağışlama saymaktadır.
Gerçek değerine uygun şekilde ivazlı olduğu ispatlanmadıkça altsoy ve üstsoy, üçüncü derece dahil kan ve kayın hısımları, eş, evlat edinen ile evlatlık ve ortak konutta yaşayan kişiler arasında yapılan belirli tasarruflar bu kapsamda değerlendirilebilir.
Borçlunun kendi verdiği şeyin gerçek değerine göre çok düşük karşılık kabul ettiği işlemler ile uygun karşılığın sağlandığı ispatlanmadıkça belirli intifa, ömür boyu gelir ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri de kanundaki şartlarla iptal incelemesine tabi olabilir.
Tasarrufun iptali davalarında yalnızca m.278 değil, İİK’nın diğer iptal hükümleri ve genel beş yıllık dava açma süresi de somut olay bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Yeni Cebrî İcra Kanunu Çalışmaları
Adalet Bakanlığı tarafından yeni Cebrî İcra Kanunu Taslağı hazırlanmış ve kamuoyunun görüşüne sunulmuştur.
Ancak 6 Eylül 2026 itibarıyla bu düzenleme yürürlükte bir kanun değil, taslaktır.
İcra ve iflas takiplerinde yürürlükte bulunan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uygulanmaya devam etmektedir.
Taslak hükümler mevcut dosyalara yürürlükteymiş gibi uygulanmamalıdır.
İcra ve İflas Hukuku Kapsamındaki Çalışmalar
Mutluer Hukuk Bürosu;
ilamsız ve ilamlı icra takipleri, kambiyo senetlerine özgü takipler, ipotek ve rehin takipleri, ödeme emrine itiraz, itirazın iptali, itirazın kaldırılması, menfi tespit, istirdat, ihtiyati haciz, haciz işlemleri, banka ve maaş hacizleri, üçüncü kişi haciz ihbarnameleri, istihkak uyuşmazlıkları, meskeniyet ve haczedilmezlik şikâyetleri, elektronik satış, ihalenin feshi, sıra cetveli, tasarrufun iptali, iflas ve alacak kaydı süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti vermektedir.
Son güncelleme: 6 Eylül 2026
