Tüketici Hukuku
Tüketici hukuku; ticari veya mesleki amaçlarla hareket etmeyen kişilerin mal ve hizmet satın alırken taraf oldukları hukuki ilişkileri, tüketici sözleşmelerini, ayıplı mal ve hizmetleri, mesafeli satışları, abonelikleri, tüketici kredilerini, ön ödemeli konut satışlarını, reklamları, haksız ticari uygulamaları ve tüketici uyuşmazlıklarının çözüm yollarını düzenler.
Tüketici hukukunun temel düzenlemesi 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’dur.
Bunun yanında Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği, Garanti Belgesi Yönetmeliği, Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği, Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik, Fiyat Etiketi Yönetmeliği, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği ve uyuşmazlığın niteliğine göre diğer özel düzenlemeler uygulanabilir.
Bir uyuşmazlığın tüketici hukukuna tabi olup olmadığını belirlemek için yalnızca mal veya hizmetin ne olduğuna bakılması yeterli değildir.
Öncelikle tarafların kim olduğu ve işlemin hangi amaçla gerçekleştirildiği belirlenmelidir.
Kim Tüketicidir?
Tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir.
Bir malın gerçek kişi adına fatura edilmiş olması işlemi tek başına tüketici işlemi hâline getirmez.
Örneğin kişinin kendi evinde kullanmak amacıyla bilgisayar satın alması ile ticari işletmesinin faaliyetlerinde kullanmak amacıyla bilgisayar satın alması aynı hukuki rejime tabi olmayabilir.
Bu nedenle;
mal veya hizmetin kullanım amacı,
alıcının faaliyeti,
satıcının veya sağlayıcının sıfatı
ve işlemin gerçek ekonomik amacı
birlikte değerlendirilmelidir.
Tüketici İşlemi
Ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden kişiler ile tüketiciler arasında kurulan çok farklı sözleşmeler tüketici işlemi niteliği taşıyabilir.
Satım, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık, abonelik, mesafeli satış ve konut finansmanı ilişkileri bunlar arasında yer alabilir.
Sözleşmenin başlığının “ticari sözleşme” olması veya işletmenin kendi standart sözleşmesini kullanması, karşı taraf gerçekten tüketiciyse tüketici hukukunun uygulanmasını engellemez.
Tüketici Sözleşmelerinde Açıklık
Kanunun yazılı olarak düzenlenmesini öngördüğü tüketici sözleşmeleri ve bilgilendirmeler açık, sade, anlaşılabilir ve okunabilir biçimde hazırlanmalıdır.
Tüketicinin hangi mal veya hizmeti satın aldığı, toplam bedelin ne olduğu, varsa ek masraflar, sözleşmenin süresi, fesih koşulları ve sahip olduğu haklar açık biçimde anlaşılabilmelidir.
Uzun ve ayrıntılı sözleşme hazırlanması tek başına tüketicinin yeterli biçimde bilgilendirildiğini göstermez.
Tüketici Sözleşmelerinde Haksız Şartlar
Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dahil edilen ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine önemli dengesizlik yaratan sözleşme hükümleri haksız şart niteliği taşıyabilir.
Özellikle;
satıcıya sınırsız tek taraflı değişiklik yetkisi veren,
tüketicinin kanuni haklarını ölçüsüz şekilde sınırlayan,
tüketiciye ağır yaptırımlar getirirken karşı tarafı aynı ölçüde yükümlülüğe tabi tutmayan,
ispat yükünü tüketici aleyhine hukuka aykırı biçimde değiştiren,
sözleşmeden ayrılmayı ölçüsüz şekilde zorlaştıran
hükümler haksız şart denetimine konu olabilir.
Tüketicinin sözleşmeyi imzalamış olması haksız şartın otomatik olarak geçerli hâle geldiği anlamına gelmez.
Ayıplı Mal
Ayıplı Mal Nedir?
Tüketiciye teslim edilen malın sözleşmede kararlaştırılan özellikleri taşımaması veya objektif olarak sahip olması gereken niteliklerden yoksun bulunması ayıplı mal hükümlerini gündeme getirir.
Malın;
reklamında,
ambalajında,
etiketinde,
internet sayfasında
veya satıcının açıklamalarında belirtilen özellikleri taşımaması da ayıp oluşturabilir.
Satıcının sorumluluğunda gerçekleştirilen montajın hatalı yapılması veya montaj talimatındaki eksiklik nedeniyle yanlış montaj gerçekleştirilmesi de kanundaki koşullarla sözleşmeye aykırılık sayılabilir.
İlk Altı Ay İçinde Ortaya Çıkan Ayıp
Malın tüketiciye teslim edilmesinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim tarihinde var olduğu kabul edilir.
Bu durumda malın ayıplı olmadığını ispat yükü kural olarak satıcıya aittir.
Malın veya ayıbın niteliği bu karineyle bağdaşmıyorsa farklı değerlendirme yapılabilir.
Buradaki altı aylık süre tüketicinin haklarının yalnızca altı ay devam ettiği anlamına gelmez.
Altı aylık süre esas olarak ispat yüküne ilişkin özel karinedir.
Ayıplı Malda Tüketicinin Seçimlik Hakları
Ayıplı mal teslim edilen tüketici kanundaki koşullarla;
- sözleşmeden dönerek bedelin iadesini,
- malı elinde tutup ayıp oranında bedel indirimini,
- aşırı masraf gerektirmediği takdirde ücretsiz onarımı,
- imkân varsa malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini
talep edebilir.
Satıcı, tüketicinin kanuna uygun biçimde seçtiği hakkı yerine getirmekle yükümlüdür.
Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme hakları kanundaki şartlarla üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir.
Ücretsiz Onarım ve Değiştirme Süresi
Tüketicinin ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi hakkını seçmesi hâlinde talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren kural olarak en geç otuz iş günü içinde yerine getirilmesi gerekir.
Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre altmış iş günüdür.
Bununla birlikte Satış Sonrası Hizmetler mevzuatında bazı ürün grupları için daha kısa özel azami tamir süreleri öngörülmüş olabilir.
Bu nedenle ürünün türüne göre özel süre ayrıca kontrol edilmelidir.
Ayıplı Malda Zamanaşımı
Diğer kanunlarda veya sözleşmede daha uzun bir süre öngörülmemişse ayıplı maldan doğan sorumluluk, malın tüketiciye tesliminden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir.
Konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda süre teslim tarihinden itibaren beş yıldır.
Ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mallar hariç olmak üzere ikinci el satışlarda satıcının sorumluluğu taşınır mallarda bir yıldan, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise üç yıldan az olamaz.
Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.
Garanti süresinin sona ermesi ile ayıplı maldan doğan bütün hukuki hakların ortadan kalkması aynı şey değildir.
Ayıplı Hizmet
Ayıplı Hizmet Nedir?
Hizmetin sözleşmede belirlenen süre içinde başlamaması veya sözleşmede kararlaştırılan ve objektif olarak taşıması gereken özellikleri taşımaması ayıplı hizmet oluşturabilir.
Tadilat, tamir, eğitim, ulaşım, turizm, internet ve dijital hizmetler dahil çok farklı hizmet türlerinde ayıplı ifa ortaya çıkabilir.
Reklam veya internet sayfasında vaat edilen özellikleri taşımayan ya da tüketicinin hizmetten beklediği faydayı önemli ölçüde azaltan hizmet de ayıplı olabilir.
Ayıplı Hizmette Tüketicinin Hakları
Tüketici şartları bulunuyorsa;
hizmetin yeniden görülmesini,
hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarılmasını,
ayıp oranında bedel indirimini
veya sözleşmeden dönmeyi
talep edebilir.
Ayıplı hizmet nedeniyle meydana gelen diğer zararlar bakımından tazminat talebi ayrıca değerlendirilebilir.
Garanti ve Satış Sonrası Hizmetler
Garanti Belgesi
Mevzuatta belirlenen malların garanti belgesiyle satılması gerekir.
Garanti belgesi tüketicinin 6502 sayılı Kanundan doğan haklarının yerine geçen bir belge değildir.
Kanuni tüketici hakları garanti belgesindeki hükümlerle daraltılamaz.
Ücretsiz onarım hakkının kullanılması sonrasında malın garanti süresi içerisinde tekrar arızalanması, azami tamir süresinin aşılması veya tamirin mümkün olmadığının belirlenmesi hâlinde kanunda ve ilgili mevzuatta düzenlenen diğer seçimlik haklar gündeme gelebilir.
Satış Sonrası Hizmetler
Üretici ve ithalatçılar, mevzuatta belirlenen ürünler bakımından kullanım ömrü süresince satış sonrası bakım ve onarım hizmetlerini sağlamakla yükümlü olabilir.
Azami tamir süreleri ürün grubuna göre farklılık gösterebilir.
Yetkili servise teslim edilen ürün bakımından servis fişi, arızanın açıklaması, teslim tarihi ve yapılan işlemlere ilişkin belgeler uyuşmazlık hâlinde önem taşır.
Yenilenmiş Ürünler
Yenilenmiş Ürün Nedir?
Yenilenmiş ürün, kullanılmış malın yetkili yenileme sistemi içerisinde gerekli işlemlerden geçirilerek tekrar satışa sunulmasıdır.
Eylül 2026 itibarıyla mevzuat kapsamında;
- cep telefonları,
- tabletler,
- akıllı saatler,
- bilgisayarlar,
- oyun konsolları,
- modemler,
- televizyonlar
yenilenerek satışa sunulabilmektedir.
Yenilenmiş ürünün ambalajında, etiketinde, reklam ve ilanlarında yenilenmiş olduğunun açıkça belirtilmesi gerekir.
Yenilenmiş Ürünlerde Garanti
Yenilenmiş ürünün garanti süresi teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari bir yıldır.
Yenilenmiş ürün garantisi kapsamında onarım veya değişim hakkının kullanılması hâlinde talebin güncel mevzuatta öngörülen süre içerisinde yerine getirilmesi gerekir.
Ürünün ikinci el olması tüketicinin hukuki korumadan bütünüyle çıkarıldığı anlamına gelmez.
Mesafeli Sözleşmeler ve İnternet Alışverişleri
Mesafeli Sözleşme Nedir?
Satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin fiziksel olarak karşı karşıya gelmeden, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanması için oluşturulmuş bir sistem içerisinde ve sözleşmenin kurulmasına kadar uzaktan iletişim araçları kullanılarak kurulan sözleşmeler mesafeli sözleşme niteliği taşıyabilir.
İnternet sitesi,
mobil uygulama,
telefon,
sosyal medya
ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden yapılan satışlar şartları bulunuyorsa bu kapsamda değerlendirilebilir.
Sosyal medyada yapılan her satış otomatik olarak mesafeli sözleşme değildir.
Uzaktan satış için oluşturulmuş bir sistemin bulunup bulunmadığı ayrıca belirlenmelidir.
Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü
Tüketici ödeme yükümlülüğü altına girmeden önce sözleşmenin temel unsurları hakkında bilgilendirilmelidir.
Bu kapsamda;
mal veya hizmetin temel özellikleri,
satıcı veya sağlayıcının kimliği,
aracı hizmet sağlayıcının bilgileri,
tüm vergiler dahil toplam bedel,
teslim ve nakliye giderleri,
cayma hakkı,
ödeme ve teslim koşulları,
hak arama yolları
gibi konular tüketiciye açık şekilde bildirilmelidir.
Ön bilgilendirme yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirilmemesi önemli hukuki sonuçlar doğurabilir.
Örneğin tüketici cayma hakkı hakkında gerektiği gibi bilgilendirilmemişse genel on dört günlük süreyle bağlı olmayabilir.
Platformların Sorumluluğu
Elektronik ticaret platformunda satış sözleşmesinin doğrudan tarafı çoğu zaman platform üzerindeki satıcıdır.
Bununla birlikte aracı hizmet sağlayıcıların hiçbir sorumluluğu bulunmadığı söylenemez.
Platformlar kanunda ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinde düzenlenen koşullarla;
ön bilgilendirmenin yapılması ve ispatı,
tüketici taleplerinin iletilebileceği sistemin kurulması,
kayıtların tutulması,
reklam ile ön bilgilendirme bilgilerinin uyumu,
satıcı adına bedel tahsil ettikleri belirli durumlarda iade ve cayma süreci
bakımından sorumluluk taşıyabilir.
Somut uyuşmazlıkta satıcı, platform, ödeme kuruluşu ve taşıyıcının sorumlulukları birbirinden ayrılmalıdır.
On Dört Günlük Cayma Hakkı
Tüketici mesafeli sözleşmede kural olarak on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir.
Mal satışlarında cayma süresi malın tesliminden, hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulmasından itibaren işlemeye başlar.
Tüketici mal teslim edilmeden önce de cayma hakkını kullanabilir.
Cayma bildiriminin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılması ve ileride ispatlanabilir şekilde korunması önemlidir.
Cep Telefonu, Tablet, Akıllı Saat ve Bilgisayarda Cayma Hakkı
Eylül 2026 itibarıyla mesafeli yöntemle satın alınarak teslim edilen;
cep telefonları,
akıllı saatler,
tabletler
ve bilgisayarlar
cayma hakkının istisnaları arasında değildir.
Bu ürünlerde de diğer şartlar bulunuyorsa on dört günlük cayma hakkı kullanılabilir.
Ürünün cayma süresi içerisinde tüketici tarafından mutat biçimde kullanılması da tek başına cayma hakkını ortadan kaldırmaz.
Cayma Hakkının Kullanılamadığı Başlıca Hâller
Cayma hakkı sınırsız değildir.
Kanunda ve Yönetmelikte;
tüketicinin kişisel ihtiyaçlarına göre hazırlanan mallar,
çabuk bozulabilen ürünler,
koruyucu ambalajı açılmış ve sağlık veya hijyen açısından iadesi uygun olmayan belirli mallar,
ambalajı açılmış belirli dijital içerikli ürün ve sarf malzemeleri,
belirli tarih veya dönemde yapılması gereken konaklama, araç kiralama, yiyecek-içecek ve bazı boş zaman hizmetleri,
elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler,
anında teslim edilen gayri maddi mallar,
tüketicinin onayıyla cayma süresi dolmadan ifasına başlanmış belirli hizmetler
bakımından cayma hakkı istisnaları bulunmaktadır.
Satıcının internet sitesine tek taraflı olarak “iade yoktur” yazması, kanunen mevcut cayma hakkını ortadan kaldırmaz.
Cayma Sonrası Bedel İadesi
Cayma hakkı kullanıldığında satıcı veya sağlayıcı, teslimat masrafları dahil tüketiciden aldığı ödemeleri mevzuatta öngörülen on dört günlük süre içerisinde iade etmekle yükümlüdür.
Malın tüketici tarafından geri gönderildiği durumlarda bu sürenin başlangıcı, tüketicinin malı ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıya teslim ettiği tarihe göre belirlenebilir.
Farklı taşıyıcı kullanılmışsa ürünün satıcıya ulaştığı tarih önem taşıyabilir.
Henüz teslim edilmemiş mal veya hizmet sözleşmelerinde ise iade süresi cayma bildiriminin alınmasıyla başlayabilir.
İade, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun şekilde ve tüketiciye masraf yüklenmeden yapılmalıdır.
Ürünün Geri Gönderilmesi
Tüketici cayma bildirimini yönelttiği tarihten itibaren kural olarak on dört gün içinde malı geri göndermelidir.
Tüketicinin ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıyı kullanması veya iade için herhangi bir taşıyıcı belirtilmemiş olması nedeniyle başka bir taşıyıcı kullanması durumunda tüketici iade masrafından sorumlu tutulamaz.
Teslim Süresi
Mesafeli satışlarda başka bir teslim süresi taahhüt edilmemişse satıcı siparişi kural olarak en geç otuz gün içerisinde yerine getirmelidir.
Tüketicinin özel isteklerine göre hazırlanan mallarda daha uzun süre kararlaştırılabilir.
Teslimin imkânsızlaşması hâlinde tüketiciye durumun mevzuatta öngörülen sürede bildirilmesi ve tahsil edilen bedelin iadesi gerekir.
Malın stokta bulunmaması tek başına imkânsızlık sayılmaz.
Kargo Sırasında Kayıp ve Hasar
Satıcı, ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcı aracılığıyla gönderilen malın tüketiciye teslimine kadar meydana gelen kayıp ve hasardan sorumludur.
Bu nedenle satıcının yalnızca “ürünü kargoya teslim ettik, bundan sonrası bizi ilgilendirmez” şeklindeki savunması tüketici hukukunda her durumda kabul edilemez.
Satıcı ile taşıma şirketi arasındaki iç ilişki tüketicinin satıcıya karşı haklarından ayrıdır.
Abonelik Sözleşmeleri
Abonelik Hukuku
Elektrik, doğal gaz, internet, telefon, dijital yayın, yazılım, çevrim içi eğitim ve benzeri sürekli veya düzenli hizmetler abonelik sözleşmesine konu olabilir.
Abonelik sözleşmesinin bir örneğinin tüketiciye kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısıyla verilmesi gerekir.
Sözleşmede;
bedel,
süre,
yenileme,
fesih,
taahhüt,
ek hizmetler
ve tüketicinin başvuru yöntemleri
açık biçimde gösterilmelidir.
Aboneliğin Feshi
Tüketicinin abonelik sözleşmesini sona erdirme hakkı haksız biçimde güçleştirilemez.
Sözleşmenin elektronik ortamda kurulabildiği durumlarda fesih iradesinin iletilebilmesi için de erişilebilir yöntemler bulunmalıdır.
Fesih talebinin tarih ve kayıt numarası saklanmalıdır.
Fesih sonrasında hizmet veya faturalandırmanın devam etmesi hâlinde sözleşme ve başvuru kayıtları önem taşır.
Taahhütlü Abonelikler
Belirli süre hizmette kalma karşılığında tüketiciye indirim veya başka avantaj verilmiş olabilir.
Tüketicinin sözleşmeyi taahhüt süresinden önce sona erdirmesi hâlinde talep edilebilecek bedel sınırsız değildir.
Sağlanan indirim ve avantajlarla kalan dönem bedelleri, sözleşmenin ve mevzuatın öngördüğü esaslara göre değerlendirilmelidir.
Finansal Tüketici İşlemleri
Tüketici Kredileri
Tüketici kredilerinde;
faiz,
toplam kredi maliyeti,
ücret ve masraflar,
sigorta,
erken ödeme,
cayma,
temerrüt
gibi konular özel tüketici hükümlerine tabidir.
Kredi kullanılması için tüketicinin ihtiyacı olmayan başka ürün veya hizmetleri almak zorunda bırakılması veya hukuki dayanağı bulunmayan ücretlerin tahsil edilmesi ayrıca değerlendirilmelidir.
Konut Finansmanı
Konut finansmanı işlemleri 6502 sayılı Kanunda özel olarak düzenlenmektedir.
Kredi sözleşmesi yanında satın alınan taşınmazın ayıplı olması, ipotek, erken ödeme, temerrüt ve sigorta ilişkileri de uyuşmazlığın parçası olabilir.
Ön Ödemeli Konut
Ön Ödemeli Konut Satışı
Konut bedelinin tamamen veya kısmen önceden ödendiği ancak konutun ileride teslim edildiği satışlarda özel tüketici koruması uygulanabilir.
Projenin ruhsatı, sözleşmenin şekli, teslim süresi ve kanunun öngördüğü teminat mekanizmaları değerlendirilmelidir.
Konutun teslim edilmemesi veya sözleşmeye aykırı tamamlanması yalnızca sıradan satış uyuşmazlığı olarak görülmemelidir.
Fiyat Etiketi ve Fiyat Şeffaflığı
Etiket Fiyatı ile Kasa Fiyatı Farklıysa
Perakende satışa sunulan malın fiyatının tüketici tarafından açık ve anlaşılabilir biçimde görülmesi gerekir.
Etiket fiyatı ile kasa fiyatının farklı olması hâlinde tüketici lehine olan düşük fiyat uygulanır.
Satıcının fiyatı sistemde değiştirmiş ancak etiketi güncellememiş olması bu sonucu ortadan kaldırmaz.
Restoran, Kafe ve Benzeri İşletmelerde İlave Ücret
Eylül 2026 itibarıyla lokanta, restoran, kafe, pastane ve benzeri yiyecek ve içecek hizmeti sunulan işletmeler tüketiciden;
servis ücreti,
masa ücreti,
kuver ücreti
veya benzeri adlarla zorunlu ilave ödeme talep edemez.
Bahşiş tüketicinin serbest iradesine bağlı gönüllü ödemedir.
Tüketici tarafından talep edilmeden sipariş öncesinde masaya bırakılan aperatif yiyecek ve içeceklerin zorunlu kuver bedeli olarak tüketiciden tahsil edilmesi de mümkün değildir.
QR Menü
Restoran ve benzeri işletmeler dijital veya QR kodlu menü kullanabilir.
Ancak tüketici yalnızca QR kod kullanmaya zorlanamaz.
Fiyat bilgisinin fiziksel olarak da erişilebilir olması gerekir.
Ticari Reklamlar ve Haksız Ticari Uygulamalar
Aldatıcı Reklam
Ticari reklamlar dürüst, doğru ve tüketiciyi yanıltmayacak biçimde hazırlanmalıdır.
Ürünün sahip olmadığı özelliğin varmış gibi gösterilmesi, gerçek olmayan indirim yapılması, stok veya fiyat konusunda yanıltıcı bilgi verilmesi ya da ispatlanamayan performans iddialarının kullanılması idari ve hukuki sonuç doğurabilir.
Dijital Reklamlarda Eylül 2026 Sistemi
1 Ağustos 2026 itibarıyla dijital reklamcılık alanında yeni şeffaflık kuralları yürürlüktedir.
Hedefli reklam,
sosyal medya etkileyicisi reklamı,
yapay zekâ destekli reklam,
indirimli satış reklamı
ve tüketici değerlendirmeleri
bu düzenlemelerin önemli başlıklarıdır.
Hedefli Reklamlar
Tüketicinin çevrim içi davranışları ve kişisel verilerinin analiz edilmesi yoluyla belirli kişilere veya gruplara reklam gösterildiğinde, reklamın hangi temel kriterlere göre kişiye sunulduğuna ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin bilgilendirmenin açık ve erişilebilir olması gerekir.
Çocuklara kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması yasaktır.
Reklam hukuku yanında kişisel verilerin korunması mevzuatının da ayrıca uygulanabileceği unutulmamalıdır.
Influencer ve Sosyal Medya Reklamları
Sosyal medya etkileyicisinin;
ücret,
ücretsiz veya indirimli ürün,
hizmet,
davet,
sponsorluk
veya başka menfaat karşılığında yaptığı ticari paylaşımın reklam niteliği tüketici tarafından açıkça anlaşılmalıdır.
Paylaşımın niteliğine uygun olarak “reklam”, “iş birliği”, “sponsorlu içerik” veya “tanıtım” gibi ifadeler kullanılmalıdır.
Reklamın kişisel ve bağımsız deneyim gibi gizlenmesi tüketicinin yanıltılması sonucunu doğurabilir.
Yapay Zekâ Destekli Reklamlar
Yapay zekâ teknolojilerinin reklamda kullanılması tüketiciyi reklamın gerçekliği konusunda yanıltmamalıdır.
Gerçek kişiden ayırt edilemeyecek yapay karakterlerin veya yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin kullanıldığı kampanyalarda güncel reklam mevzuatındaki şeffaflık yükümlülükleri dikkate alınmalıdır.
Gerçek kişinin bir ürünü gerçekte kullanmadığı veya tavsiye etmediği hâlde kullanmış veya tavsiye etmiş izlenimi yaratılması ayrıca hukuki risk doğurabilir.
İndirimli Satış Reklamlarında Referans Fiyat
Eylül 2026 itibarıyla indirimli satış reklamlarında “indirimden önceki fiyat” keyfî biçimde belirlenemez.
Genel kural olarak indirim başlangıç tarihinden önceki son on gün içinde uygulanan en düşük fiyat indirimden önceki fiyat olarak esas alınır.
Tüketiciye indirim veya başka avantaj sağlanmasının belirli koşula bağlandığı kampanyalar da indirimli satış reklamı kurallarına tabi olabilir.
Çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlerde ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınır.
Ürünün kısa süre için yüksek fiyattan gösterilip hemen ardından gerçekte olduğundan büyük bir indirim yapılmış izlenimi yaratılması hukuki ve idari sonuç doğurabilir.
Tüketici Yorumları ve Şikâyet Platformları
Dijital ortamda yayımlanan tüketici değerlendirmelerinin manipüle edilmesi tüketicinin ekonomik davranışını etkileyebilir.
Gerçek tüketici deneyimine dayanmayan sahte değerlendirmeler, işletmenin kendi adına oluşturduğu gizli olumlu yorumlar veya tüketiciyi yanıltacak biçimde seçilen değerlendirmeler reklam ve haksız ticari uygulama mevzuatı bakımından sorun oluşturabilir.
Eylül 2026 itibarıyla tüketici şikâyet platformlarında tüketici değerlendirmesinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcıya açıklama ya da cevap hakkı tanınmasına ilişkin süre 48 saattir.
Tüketici Hakem Heyetleri ve Tüketici Mahkemeleri
2026 Tüketici Hakem Heyeti Sınırı
2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru yapılması zorunludur.
186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıkların karara bağlanması için tüketici hakem heyetine başvurulamaz.
Uyuşmazlık değeri talebin gerçek toplam değeri üzerinden değerlendirilmelidir.
Tüketici hakem heyeti parasal sınırı her yıl yeniden belirlendiğinden bu tutarın sonraki yıllarda güncellenmesi gerekir.
Tüketici Hakem Heyetine Başvuru
Başvuru tüketicinin yerleşim yerinin veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabilir.
Başvuru şahsen veya avukat aracılığıyla;
elden,
posta yoluyla
veya e-Devlet üzerinden TÜBİS aracılığıyla
gerçekleştirilebilir.
Sözleşme, fatura, servis belgesi, ödeme kaydı, yazışmalar, fotoğraflar, kargo kayıtları ve diğer deliller başvuruyla birlikte mümkün olduğu ölçüde sunulmalıdır.
Tüketici Hakem Heyeti Kararlarının İcrası
Tüketici hakem heyeti kararları tarafları bağlar.
Karar yerine getirilmezse İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine getirilmesine ilişkin hükümlerine göre icra edilebilir.
Tüketici Hakem Heyeti Kararına İtiraz
Taraflar tüketici hakem heyeti kararının kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içinde;
tüketici hakem heyetinin bulunduğu yerdeki
veya tüketicinin yerleşim yerindeki
tüketici mahkemesine itiraz edebilir.
Tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde başvuru tüketici mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesine yapılır.
İtiraz, hakem heyeti kararının icrasını kendiliğinden durdurmaz.
Ancak talep edilmesi hâlinde hâkim hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir.
Tüketici mahkemesinin hakem heyeti kararına yapılan itiraz üzerine verdiği karar kesindir.
Tüketici Mahkemesi
Tüketici hakem heyeti parasal sınırının dışında kalan veya kanun gereği mahkemede görülmesi gereken tüketici uyuşmazlıkları tüketici mahkemesinde görülür.
Her mal veya hizmet uyuşmazlığı tüketici mahkemesinin görevine girmez.
Öncelikle işlemin tüketici işlemi olup olmadığı belirlenmelidir.
Tüketici Davalarında Dava Şartı Arabuluculuk
Tüketici mahkemelerinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması kural olarak dava şartıdır.
Ancak;
tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar,
tüketici hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar,
6502 sayılı Kanunda ayrıca istisna edilen belirli davalar,
tüketici işlemi niteliğinde olup taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar
dava şartı arabuluculuk kapsamı dışında bulunmaktadır.
Bu nedenle “her tüketici uyuşmazlığında önce arabuluculuk gerekir” şeklindeki ifade doğru değildir.
Tüketici Uyuşmazlıklarında Çalışma Yöntemi
Dosyada ilk olarak tarafların hukuki sıfatı ve işlemin tüketici işlemi olup olmadığı belirlenir.
Ardından;
sözleşme,
fatura,
ödeme kayıtları,
ürün veya hizmet açıklamaları,
reklamlar,
teslim ve kargo kayıtları,
servis belgeleri,
cayma veya fesih bildirimleri,
platform yazışmaları
incelenir.
Tüketicinin ayıplı mal, cayma, sözleşmenin feshi, bedel iadesi, değiştirme, onarım veya tazminat haklarından hangisinin somut olayda kullanılabileceği belirlenir.
Sonrasında uyuşmazlığın değerine ve niteliğine göre tüketici hakem heyeti, arabuluculuk veya tüketici mahkemesi yolu değerlendirilir.
Tüketici Hukuku Kapsamındaki Çalışmalar
Mutluer Hukuk Bürosu;
ayıplı mal ve ayıplı hizmet uyuşmazlıkları, garanti ve satış sonrası hizmetler, yenilenmiş ürünler, mesafeli sözleşmeler, internet alışverişleri, cayma hakkı, e-ticaret platformlarından yapılan alışverişler, abonelik sözleşmeleri, tüketici kredileri, konut finansmanı, ön ödemeli konut, fiyat etiketi uyuşmazlıkları, aldatıcı reklam ve haksız ticari uygulamalar, tüketici hakem heyeti başvuruları ve itirazları, dava şartı arabuluculuk ve tüketici mahkemesi davalarında hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti vermektedir.
Son güncelleme: 6 Eylül 2026
