Şirketlere Sürekli Hukuki Danışmanlık Nedir?
Bir şirketin hukuki ihtiyacı yalnızca dava açıldığı veya şirkete icra takibi yöneltildiği zaman ortaya çıkmaz.
Şirketlerin günlük faaliyetleri sözleşmeler, personel ilişkileri, alacakların tahsili, şirket kararları, temsil yetkileri, kişisel veriler, ticari sırlar ve fikrî haklar bakımından sürekli hukuki sonuç doğurur.
Yanlış hazırlanmış bir sözleşme, alınmayan teminat, hukuka uygun yürütülmeyen çalışan feshi, sona erdirilmeyen temsil yetkisi veya uzun süre takip edilmeyen ticari alacak daha sonra kapsamlı bir uyuşmazlığa dönüşebilir.
Sürekli hukuki danışmanlık, şirketin hukuki meselelerinin tek tek sorun ortaya çıktığında değil, şirketin genel faaliyet sistemi içinde değerlendirilmesine dayanır.
Şirketin Hukuki Yapısının Tanınması
Sürekli danışmanlık ilişkisinde hukuk bürosu şirketi yalnızca tek bir dosya üzerinden tanımaz.
Şirketin;
- ortaklık yapısı,
- yönetim sistemi,
- faaliyet alanı,
- müşteri ve tedarikçi ilişkileri,
- sözleşme sistemi,
- personel yapısı,
- alacak ve tahsilat yöntemi,
- devam eden dava ve icra dosyaları,
- düzenleyici yükümlülükleri
zaman içinde değerlendirilir.
Bu sayede yeni ortaya çıkan meseleler şirketin mevcut yapısından bağımsız şekilde değil, diğer hukuki ilişkilerle bağlantılı olarak incelenebilir.
Hukuki Envanter Çalışması
Danışmanlık ilişkisinin başlangıcında şirketin hukuki envanterinin çıkarılması gerekebilir.
Şirketin büyüklüğü ve faaliyet alanına göre;
- ticaret sicili kayıtları,
- MERSİS kayıtları,
- şirket sözleşmesi,
- pay sahipliği ve pay defteri,
- genel kurul kararları,
- yönetim kurulu veya müdür kararları,
- temsil ve imza yetkileri,
- vekâletnameler,
- müşteri ve tedarikçi sözleşmeleri,
- kira sözleşmeleri,
- personel belgeleri,
- gizlilik ve rekabet hükümleri,
- KVKK belgeleri,
- marka ve diğer fikrî haklar,
- dava ve icra dosyaları,
- teminatlar,
- izin ve ruhsatlar
incelenebilir.
Amaç bütün şirket belgelerini teorik biçimde yeniden yazmak değil, hukuki risk oluşturan eksiklikleri belirlemektir.
Hukuki Risklerin Önceliklendirilmesi
Tespit edilen her hukuki konu aynı aciliyete sahip değildir.
Sermaye uyum süresi yaklaşan bir şirketin sermaye işlemleri, süresi dolmak üzere olan önemli bir distribütörlük sözleşmesi veya yüksek bedelli devam eden bir dava daha acil değerlendirme gerektirebilir.
Daha düşük risk taşıyan sözleşme ve belge düzenlemeleri ise belirli bir takvime bağlanabilir.
Bu şekilde şirket yönetiminin hangi hukuki konuya önce müdahale edilmesi gerektiğini görmesi sağlanabilir.
2026 Sermaye Uyum Kontrolü
Eylül 2026 itibarıyla sürekli danışmanlık verilen anonim ve limited şirketlerde kontrol edilmesi gereken konulardan biri sermaye yapısıdır.
Anonim şirketlerde 250.000 TL, limited şirketlerde 50.000 TL’nin altında kalan mevcut sermayelerin 31 Aralık 2026 tarihli geçiş süresi bakımından değerlendirilmesi gerekir.
Gerekli genel kurul, sermaye artırımı ve ticaret sicili işlemlerinin zamanında planlanması gerekir.
Elektronik Ticari Defter Sistemi Kontrolü
2026 itibarıyla ETDS, şirketlerin pay ve genel kurul kayıtlarının tutulması bakımından ayrıca değerlendirilmesi gereken bir alan oluşturmuştur.
Şirketin ETDS kapsamına girip girmediği kuruluş tarihi, şirket türü ve tabi olduğu özel düzenlemelere göre belirlenmelidir.
Defter sisteminin elektronik olması şirket kararlarının içerik ve usul bakımından hukuka uygun hazırlanması yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Şirket Organ Kararlarının Hukuki Kontrolü
Şirketlerin birçok işlemi genel kurul, yönetim kurulu veya müdür kararlarına dayanır.
Sermaye işlemleri, yönetici atanması, şube açılması, taşınmaz işlemleri, banka işlemleri veya şirket adına önemli sözleşmeler yapılması gibi konularda hangi organın yetkili olduğu ve kararın hangi usulle alınacağı belirlenmelidir.
Yanlış organ tarafından alınan veya gerekli nisapları sağlamayan kararlar ileride hukuki uyuşmazlık yaratabilir.
Yetki ve İmza Düzeninin Kurulması
Büyüyen işletmelerde herkesin şirket adına sınırsız işlem yapması hukuki risk yaratır.
Buna karşılık bütün işlemlerin yönetim kuruluna veya şirket sahibine bırakılması günlük ticari faaliyeti yavaşlatabilir.
Şirketin faaliyet alanına göre parasal ve işlemsel yetki sınırları belirlenebilir.
Satın alma, sözleşme, banka işlemleri, personel, sulh, dava ve teminat işlemleri için farklı yetki seviyeleri oluşturulabilir.
İç yetki sistemiyle ticaret sicilindeki dış temsil düzeninin birbiriyle uyumlu olması gerekir.
Şirketlerde Sözleşme Yönetimi
Sürekli hukuki danışmanlık yalnızca hukuk bürosuna gönderilen sözleşmenin incelenmesi değildir.
Şirketin bütün sözleşme sisteminin nasıl çalışacağı da belirlenebilir.
Hangi işlemlerde standart sözleşme kullanılacağı, kimlerin sözleşme talep edebileceği, hukuk kontrolünün hangi aşamada yapılacağı, kimin imza atacağı, imzalanmış sözleşmelerin nerede saklanacağı ve sürelerin nasıl takip edileceği düzenlenebilir.
Özellikle otomatik yenilenen sözleşmeler için fesih ve yenileme tarihlerinin takip edilmesi gerekir.
Müşteri Sözleşmelerinin İncelenmesi
Şirketin müşterileriyle kullandığı sözleşmelerde;
- ödeme,
- teslim,
- kabul,
- ayıp,
- temerrüt,
- cezai şart,
- sorumluluk,
- gizlilik,
- kişisel veriler,
- fikrî haklar,
- fesih,
- uyuşmazlık çözümü
gibi hükümler şirketin gerçek iş modeline uygun olmalıdır.
Uzun yıllardır kullanılan bir sözleşmenin halen yürürlükte olması, güncel hukuki ve ticari ihtiyaçları karşıladığı anlamına gelmez.
Tedarikçi Sözleşmelerinin İncelenmesi
Şirketin tedarik zincirinde teslim süresi, ürün veya hizmet kalitesi, ayıp, gecikme, fiyat değişikliği, stok, mücbir sebep, alternatif tedarik ve sözleşmenin sona ermesi gibi konular faaliyet devamlılığını etkileyebilir.
Bu nedenle tedarikçi sözleşmeleri yalnızca fiyat ve ödeme açısından incelenmemelidir.
Ticari Alacakların Düzenli Takibi
Ticari alacak yönetimi vade geçtikten sonra muhasebe dosyasının avukata gönderilmesinden ibaret değildir.
Alacağın hangi belgelerle ispat edilebileceği satış veya hizmet sürecinin başından itibaren düşünülmelidir.
Sipariş, teklif, sözleşme, teslim belgesi, fatura, banka hareketleri ve cari hesap kayıtlarının birbirleriyle uyumlu olması gerekir.
Geciken alacakların belirli bir süre içinde hukuk birimine aktarılmasına ilişkin şirket içi sistem kurulabilir.
İhtar ve Bildirim Sistemi
Her hukuki bildirimin noter aracılığıyla yapılması zorunlu olmadığı gibi her e-posta da hukuken gerekli ihtarın yerine geçmez.
Sözleşmenin ve uygulanacak kanunun niteliğine göre noter, KEP veya başka bildirim yöntemleri kullanılabilir.
Önemli olan bildirimin hukuki sonucunun ve ispat edilebilirliğinin önceden değerlendirilmesidir.
İş Hukuku Danışmanlığı
Şirketin çalışanlarla ilişkisi günlük hukuk danışmanlığının temel parçalarından biridir.
İş sözleşmeleri, görev tanımları, ücret ve yan haklar, fazla çalışma, yıllık izin, uzaktan çalışma, gizlilik, rekabet yasağı, disiplin, savunma, performans ve fesih süreçleri hukuki yönden değerlendirilebilir.
Özellikle iş sözleşmesinin feshi sırasında fesih sebebi, uygulanacak usul ve mevcut deliller birlikte ele alınmalıdır.
Üst Düzey Yöneticilerin Şirketten Ayrılması
Üst düzey yöneticinin şirketten ayrılması yalnızca iş ilişkisinin sona erdirilmesi değildir.
Şirket organındaki görevi, imza yetkileri, vekâletnameler, banka yetkileri, elektronik sistem erişimleri, ticari sırlar, gizlilik ve şirket cihazları aynı süreç içinde değerlendirilmelidir.
Ayrılan yöneticinin veya çalışanın şirket adına işlem yapmaya devam etmesini sağlayabilecek yetkilerin zamanında kaldırılması gerekir.
Kişisel Verilerin Korunması
Şirketlerin kişisel veri uyumu yalnızca internet sitesinde aydınlatma metni yayımlanmasından ibaret değildir.
Gerçekte hangi verilerin toplandığı, hangi sistemlerde tutulduğu, kimlerin eriştiği, hangi üçüncü kişilerle paylaşıldığı, yurt dışına aktarım yapılıp yapılmadığı, ne kadar süre saklandığı ve ne şekilde imha edildiği belirlenmelidir.
Hukuki belgelerle şirketin fiilî veri işleme uygulamasının birbiriyle uyumlu olması gerekir.
Ticari Sırların Korunması
Ticari sırların korunması için standart bir gizlilik maddesi her zaman yeterli değildir.
Şirket içinde hangi çalışanın hangi bilgilere erişebileceği, bilgilerin dışarı aktarılması, şirket cihazları, erişim yetkileri ve çalışanların ayrılması sırasında uygulanacak prosedürler birlikte düzenlenmelidir.
Marka ve Fikrî Hakların Yönetimi
Şirket tarafından kullanılan marka, logo, yazılım, tasarım, fotoğraf, metin ve diğer içeriklerin hukuken kime ait olduğu bilinmelidir.
Bir ajans veya yazılım geliştiricisine ücret ödenmiş olması, ortaya çıkan bütün fikrî hakların her durumda şirkete geçtiği anlamına gelmez.
Bu nedenle hizmet ve üretim sözleşmelerindeki fikrî mülkiyet hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Elektronik Ticaret
İnternet üzerinden mal veya hizmet sunan şirketlerde sözleşme hukuku, tüketici hukuku, elektronik ticaret ve kişisel veri kuralları birlikte uygulanabilir.
Mesafeli satış metinleri, ön bilgilendirme, üyelik sistemi, ticari elektronik ileti, çerezler, iptal ve iade süreçlerinin şirketin gerçek faaliyet biçimine uygun olması gerekir.
Rekabet Hukuku
Şirketin rakipler, bayiler ve tedarikçilerle yaptığı bazı anlaşmalar rekabet hukuku bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Fiyat belirleme, bölge veya müşteri paylaşımı, yeniden satış fiyatına müdahale, münhasırlık ve rekabet etmeme hükümleri sözleşmeye yazılabiliyor olsa dahi her durumda hukuka uygun olmayabilir.
Dava ve İcra Dosyalarının Yönetimi
Şirketin devam eden dava ve icra dosyalarının tek bir sistem içinde izlenmesi şirket yönetiminin hukuki durumunu görmesini kolaylaştırır.
Dosya numarası, karşı taraf, uyuşmazlığın konusu, talep miktarı, mevcut aşama, sonraki işlem, risk, teminat ve tahsilat durumu düzenli olarak takip edilebilir.
Amaç yalnızca kaç dava bulunduğunu bilmek değil, şirketin gerçek hukuki ve mali riskini görebilmektir.
Arabuluculuk ve Sulh Süreçleri
Şirket adına arabuluculuk veya sulh görüşmelerine katılacak kişilerin yetkilerinin önceden belirlenmesi gerekir.
Temsilcinin hangi tutara kadar anlaşma yapabileceği, ödeme planı kabul edip edemeyeceği ve teminat konusunda hangi kararları verebileceği açık olmalıdır.
Hukuki Kriz Yönetimi
Bazı olaylarda rutin danışmanlık sürecinin dışında hızlı hukuki müdahale gerekir.
Şirket hakkında arama veya elkoyma, ciddi veri ihlali, büyük iş kazası, üst düzey yöneticiler hakkında ceza soruşturması, ticari sır sızıntısı, yüksek tutarlı ihtiyati haciz veya şirket faaliyetini etkileyen idari işlem gibi durumlarda ilk işlemler ayrıca planlanmalıdır.
Periyodik Hukuk Değerlendirmesi
Sürekli danışmanlık kapsamında şirket yönetimiyle belirli aralıklarla yeni sözleşmeler, geciken alacaklar, personel meseleleri, devam eden davalar, yaklaşan şirket kararları ve mevzuat değişiklikleri değerlendirilebilir.
Hukuki danışmanlığın amacı ticari yönetimin yerine geçmek değil, şirket yönetiminin kararlarını hukuki sonuçlarını bilerek almasına yardımcı olmaktır.
